نقد و بررسی
نقد بو ۲! هالووین مدیا (Boo 2! A Madea Halloween) | 2017
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
مقدمه: بازگشت به میدان شلوغ‌کاری «Boo 2! A Madea Halloween» دنباله‌ای است که از همان ابتدا روشن می‌کند قرار نیست قواعد کمدی ترسناک را از نو بنویسد. تایلر پری بار دیگر مادیا و حلقهٔ آشنای اطرافش را در دل موقعیتی پرهیاهو می‌گذارد: دختر برایان پنهانی به مهمانی هالووین در اردوگاهی دورافتاده می‌رود و مادیا، همراه با دوستانش، برای بازگرداندن او راهی آنجا می‌شود.
اما در این سفر، هیولاها و گابلین‌ها و تهدیدی انسانی، برنامه را به آشوبی تمام‌عیار بدل می‌کنند. فیلم بیش از آنکه بر تعلیق یا وحشت تکیه کند، بر حضور شخصیت‌های پرصدا، بدگمانی‌های اغراق‌آمیز و واکنش‌های شتاب‌زده بنا شده است. نتیجه اثری است که ممکن است برای هواداران مادیا سرگرم‌کننده باشد، اما برای مخاطبی که به دنبال داستانی منسجم یا طنزی دقیق است، به‌سرعت خسته‌کننده شود.
مادیا و نیروی شخصیت‌محور کمدی مهم‌ترین سرمایهٔ فیلم همچنان خود مادیاست؛ شخصیتی که با تندی زبان، اعتمادبه‌نفس بی‌مهار و واکنش‌های افراطی‌اش، مرکز ثقل هر صحنه‌ای می‌شود که در آن حضور دارد. او در برابر خطر، به‌جای آنکه رفتاری حساب‌شده نشان دهد، با غرغر، بدگمانی و فوران‌های کلامی پاسخ می‌دهد.
همین شکاف میان موقعیت هراس‌آور و واکنش‌های روزمره و بی‌پروای او، بخشی از ظرفیت کمیک فیلم را می‌سازد. کل‌کل میان مادیا و دوستانش نیز در لحظاتی جان می‌گیرد. گفت‌وگوها گاه چنان از مسیر اصلی منحرف می‌شوند که خودِ انحراف به شوخی بدل می‌شود؛ شخصیت‌ها یکدیگر را قطع می‌کنند، اغراق می‌کنند و از هر اتفاق کوچکی بحرانی بزرگ می‌سازند.
« مقدمه: بازگشت به میدان شلوغ‌کاری «Boo 2! »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
این شلوغی برای تماشاگرانی که از پیش با جهان مادیا آشنا هستند، می‌تواند حس معاشرتی دلپذیری داشته باشد. بااین‌حال، فیلم بیش از اندازه به آشنایی مخاطب با این شخصیت‌ها تکیه می‌کند و کمتر می‌کوشد شوخی‌ها را از دل موقعیت‌های تازه و دقیق بیرون بکشد. کمدیِ پرهیاهو و شوخی‌هایی با ضرباهنگ نابرابر طنز فیلم بر انرژی و آشفتگی استوار است، نه بر ظرافت.
بخش‌هایی از شوخی‌ها به‌سبب زمان‌بندی مناسب یا تضاد میان واکنش‌ها و خطر پیرامونشان می‌نشینند؛ برخی دیگر، پیش از آنکه مجال اثرگذاری پیدا کنند، با تکرار یا توضیح اضافه فرسوده می‌شوند. فیلم گاهی چنان به صدای بلند، حرکات اغراق‌آمیز و واکنش‌های نمایشی وابسته می‌شود که تفاوت میان شوخی موفق و صرفاً شلوغی را از دست می‌دهد.
در بهترین لحظه‌ها، شوخی از برخورد شخصیت‌ها پدید می‌آید: مادیا و همراهانش با جدیت مضحکی در برابر تهدیدهایی واکنش نشان می‌دهند که فیلم آن‌ها را هم‌زمان ترسناک و مسخره جلوه می‌دهد. اما در لحظه‌های ضعیف‌تر، شوخی‌ها به تکرار یک الگوی آشنا محدود می‌شوند؛ گویی فیلم فرض می‌گیرد هر جملهٔ تند یا هر واکنش هیستریک، به‌خودی‌خود خنده‌آور است.
به همین دلیل، تجربهٔ تماشای اثر به ذائقهٔ مخاطب وابستگی زیادی دارد: کسی که با این نوع کمدی همراه است، احتمالاً چند لحظهٔ مفرح پیدا می‌کند؛ دیگری ممکن است بیشتر با شوخی‌های کم‌اثر روبه‌رو شود. ترسِ نمایشی و کارکرد هالووین «Boo 2!» در مقام فیلم ترسناک چندان جدی گرفته نمی‌شود؛ عناصر وحشت بیشتر مصالحی برای برانگیختن آشوب و شوخی‌اند تا ابزاری برای ساختن تعلیق پایدار.
« این شلوغی برای تماشاگرانی که از پیش با جهان مادیا آشنا هستند، می‌تواند حس معاشرتی دلپذیری داشته باشد. »
شخصیت‌ها و اجرا
اردوگاه، تاریکی و موجودات عجیب، فضایی می‌سازند که از نظر ظاهری یادآور فیلم‌های وحشت است، اما فیلم معمولاً پیش از آنکه اضطراب را پرورش دهد، آن را با واکنش‌های کمیک خنثی می‌کند. بنابراین وحشت در اینجا بیشتر جنبهٔ تزئینی دارد و قرار نیست مخاطب را واقعاً درگیر ترس کند. این انتخاب، از یک سو با فضای هالووین و لحن عامدانهٔ کارتونی فیلم سازگار است.
آشفتگی و تهدیدهای اغراق‌آمیز می‌توانند برای تماشاگرانی که انتظار وحشت جدی ندارند، سرگرم‌کننده باشند. از سوی دیگر، فیلم میان تقلید از کلیشه‌های وحشت و ساختن هویت مستقل برای خود نوسان می‌کند. موجودات و موقعیت‌های خطرناک بیشتر بهانه‌ای برای فرار، فریاد و واکنش‌های بزرگ‌اند تا اجزای طرحی که از نظر روایی یا بصری گسترش پیدا کند.
به این ترتیب، اثر در هیچ‌یک از دو قلمرو کمدی و وحشت، کاملاً به ظرفیت خود نمی‌رسد. داستان تکراری و شخصیت‌های جوان‌تر طرح کلی فیلم ساده و قابل‌پیش‌بینی است: یک تصمیم پنهانی، تعقیب و تلاش برای بازگرداندن دختر خانواده، و سپس رشته‌ای از دردسرها در مکانی دور از دسترس. این سادگی به‌خودی‌خود ایرادی ندارد؛ کمدی‌های پرشتاب گاه با داستانی کم‌پیچ‌وخم بهتر کار می‌کنند.
مشکل آنجاست که فیلم به‌جای آنکه از این چارچوب برای ساختن موقعیت‌های تازه بهره ببرد، بخش‌هایی از الگوی قسمت پیشین را تکرار می‌کند. در نتیجه، حس تازگی کم‌رنگ می‌شود و برخی رخدادها پیش از وقوع قابل حدس به نظر می‌رسند. شخصیت‌های جوان‌تر نیز به اندازهٔ مادیا و دوستانش متمایز و جذاب پرداخت نشده‌اند.
« بنابراین وحشت در اینجا بیشتر جنبهٔ تزئینی دارد و قرار نیست مخاطب را واقعاً درگیر ترس کند. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
آنان بیشتر در خدمت راه‌اندازی بحران و فراهم‌کردن زمینهٔ واکنش بزرگ‌ترها قرار می‌گیرند تا آنکه انگیزه‌ها یا روابطشان عمق مستقلی پیدا کند. رفتارهایشان گاه به‌جای آنکه تنش داستانی بسازد، صبر تماشاگر را می‌آزماید؛ به‌ویژه وقتی فیلم برای پیش‌برد ماجرا به تصمیم‌های نسنجیده و کشمکش‌هایی متوسل می‌شود که چندان باورپذیر نیستند.
همین فاصلهٔ میان گروه جوان‌تر و گروه مادیا باعث می‌شود هرچه فیلم بیشتر بر گروه نخست مکث می‌کند، جذابیتش کمتر شود. اجرا، ریتم و ساختار روایی کارگردانی تایلر پری به‌جای کنترل دقیق آشفتگی، اغلب آن را تشدید می‌کند. این رویکرد با جهان شخصیت مادیا هماهنگ است، اما در تمام مدت جواب نمی‌دهد.
ریتم فیلم پس از شروع پرجنب‌وجوش، در بخش‌هایی دچار افت می‌شود؛ موقعیت‌ها تکرار می‌شوند و واکنش‌ها گاه بیش از اندازه ادامه پیدا می‌کنند. آنچه می‌توانست یک شوخی کوتاه و مؤثر باشد، با کش‌آمدن از نیروی خود تهی می‌شود. فیلم از نظر ساختاری به رشته‌ای از صحنه‌های پرحادثه و واکنشی شباهت دارد که پیوند میانشان همیشه به اندازهٔ کافی محکم نیست.
این شیوه در کمدی‌های موقعیت‌محور می‌تواند پذیرفتنی باشد، اما به انسجام نیاز دارد؛ در اینجا، گاهی چنین به نظر می‌رسد که فیلم فقط می‌خواهد شخصیت‌ها را از یک آشوب به آشوب بعدی منتقل کند. همین مسئله توضیح می‌دهد چرا بعضی تماشاگران از شلوغی آن لذت می‌برند و بعضی دیگر همان شلوغی را فرساینده می‌یابند.
« اجرا، ریتم و ساختار روایی کارگردانی تایلر پری به‌جای کنترل دقیق آشفتگی، اغلب آن را تشدید می‌کند. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
مناسب چه تماشاگرانی است؟ این فیلم بیش از هر چیز برای طرفداران شخصیت مادیا ساخته شده است؛ مخاطبانی که از پیش با لحن تند، شوخی‌های بی‌پرده و اغراق‌های نمایشی این مجموعه کنار آمده‌اند، احتمالاً از حضور دوبارهٔ گروه آشنا و چند صحنهٔ پرجنب‌وجوش لذت خواهند برد. همچنین کسانی که از یک کمدی هالووینی انتظار ترس جدی ندارند، ممکن است با فضای سبک و آشفتهٔ آن همراه شوند.
در مقابل، تماشاگرانی که به دنبال وحشتی مؤثر، داستانی غافلگیرکننده، شخصیت‌پردازی متوازن یا طنزی ظریف هستند، احتمالاً با محدودیت‌های فیلم روبه‌رو می‌شوند. اثر نه آن‌قدر ترسناک است که تعلیق پایدار بسازد و نه آن‌قدر منسجم که تکرارهایش را پنهان کند. ارزش سرگرمی آن در لحظه‌های پراکنده‌ای است که شوخی و واکنش شخصیت‌ها به‌درستی با هم جفت می‌شوند، نه در پیشرفت پیوستهٔ روایت.
جمع‌بندی «Boo 2! A Madea Halloween» کمدی ترسناکی پرهیاهو و نابرابر است که جذابیتش بیش از هر چیز به مادیا و رابطهٔ او با همراهانش وابسته می‌ماند. کل‌کل‌ها و شلوغ‌کاری‌ها گاهی خنده می‌آفرینند و فضای هالووینی فیلم را به سرگرمی سبکی بدل می‌کنند، اما شوخی‌های لوس، داستان پیش‌بینی‌پذیر، تکرار الگوهای قسمت پیشین و کش‌آمدن بعضی بخش‌ها مانع از آن می‌شود که فیلم نیروی خود را تا پایان حفظ کند.
این اثر برای دوستداران جهان مادیا می‌تواند چند لحظهٔ مفرح داشته باشد؛ برای دیگران، بیشتر تجربه‌ای پرسر‌وصداست که خنده‌هایش پراکنده و گذرا می‌مانند.
« همچنین کسانی که از یک کمدی هالووینی انتظار ترس جدی ندارند، ممکن است با فضای سبک و آشفتهٔ آن همراه شوند. »
ثبت دیدگاه