وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

بازگشت به جرم، بازگشت به خانواده «Brothers» فیلمی کمدی‌ـ‌جنایی به کارگردانی Max Barbakow است که بر رابطهٔ دو برادر دوقلو بنا می‌شود: موک، که می‌کوشد گذشتهٔ مجرمانه‌اش را پشت سر بگذارد، و جیدی، که هنوز با همان بی‌پروایی و آشوب‌طلبی پیشین زندگی می‌کند. بازگشت جیدی، زندگی تازهٔ موک را به هم می‌ریزد و آن دو را روانهٔ سفری جاده‌ای می‌کند؛ سفری که در ظاهر برای دستیابی به ثروتی بزرگ آغاز شده، اما به‌تدریج به مواجهه‌ای با گذشته، خانواده و تفاوت‌های عمیق این دو مرد بدل می‌شود.

فیلم در همان طرح اولیه وعدهٔ ترکیبی از سرقت، تعقیب‌وگریز، شوخی‌های نامتعارف و کشمکش خانوادگی را می‌دهد. این ترکیب گاه انرژی سرگرم‌کننده‌ای تولید می‌کند، اما در سراسر مسیر به یک اندازه موفق نیست. «برادران» بیش از آن‌که در پی بازآفرینی قواعد کمدی جنایی باشد، بر جذابیت حضور بازیگران و آشفتگی موقعیت‌ها تکیه می‌کند؛ انتخابی که لحظاتی پرتحرک می‌آفریند، اما برای ساختن اثری ماندگار کافی نیست.

دو برادر، دو شیوهٔ زیستن هستهٔ عاطفی فیلم در تضاد میان موک و جیدی شکل می‌گیرد. یکی می‌خواهد از خطاهای گذشته فاصله بگیرد و برای آینده‌ای باثبات تلاش کند؛ دیگری همچنان به تصمیم‌های ناگهانی و راه‌حل‌های مجرمانه پناه می‌برد. این تقابل، ظرفیت خوبی برای طنز و درام دارد، زیرا اختلاف آن‌ها تنها بر سر یک نقشهٔ خلافکارانه نیست؛ هر یک تصویری متفاوت از وفاداری، مسئولیت و آزادی در ذهن دارد.

بازی Josh Brolin و Peter Dinklage به این رابطه جان می‌دهد. برولین موک را با خستگی و احتیاط مردی بازی می‌کند که می‌خواهد خود را از گذشته جدا کند، در حالی که دینکلیج برای جیدی نوعی خودبزرگ‌بینی و بی‌پرواییِ نمایشی می‌سازد. تفاوت انرژی این دو، صحنه‌های مشترکشان را زنده می‌کند؛ به‌ویژه زمانی که صمیمیت قدیمی‌شان زیر لایه‌ای از رنجش و بی‌اعتمادی آشکار می‌شود.

« فیلم در همان طرح اولیه وعدهٔ ترکیبی از سرقت، تعقیب‌وگریز، شوخی‌های نامتعارف و کشمکش خانوادگی را می‌دهد. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

با این حال، شخصیت‌ها همیشه از سطح تیپ‌های آشنا فراتر نمی‌روند و فیلم فرصت چندانی برای واکاوی ریشه‌های روانی رفتارشان فراهم نمی‌کند. بازیگران و نیروی صحنه یکی از امتیازهای اصلی فیلم، حضور گروه بازیگری پرانرژی آن است. بازیگران اصلی، حتی زمانی که فیلمنامه موقعیتی کم‌رمق پیش پایشان می‌گذارد، می‌کوشند به آن ضرباهنگ بدهند.

برولین در نقش مردی که میان میل به زندگی آرام و کشش به آشوب گیر افتاده، حضوری کنترل‌شده دارد؛ دینکلیج نیز از سرشت خودنمای جیدی برای خلق لحظه‌های پرحرارت بهره می‌گیرد. تقابل این دو، به‌خصوص در صحنه‌هایی که ناچارند با هم کنار بیایند، از سرگرم‌کننده‌ترین بخش‌های فیلم است. Glenn Close در نقش مادر سلطه‌جو و Brendan Fraser در نقش مأمور قانون نیز به فضای اغراق‌آمیز اثر رنگ می‌زنند.

بازی‌ها گاه آگاهانه از واقع‌گرایی فاصله می‌گیرند و به سوی کاریکاتور می‌روند؛ این رویکرد می‌تواند با جهان کمدی جنایی فیلم سازگار باشد، اما همیشه به انسجام نمی‌انجامد. بعضی شخصیت‌ها چنان با شدت و غلو وارد صحنه می‌شوند که گویی از فیلم دیگری آمده‌اند. نتیجه، مجموعه‌ای از لحظه‌های پرجنب‌وجوش است که پیوند میانشان گاهی سست به نظر می‌رسد.

کمدی‌ای میان جسارت و بی‌هدفی «برادران» کمدی‌ای ماجراجویانه است که به موقعیت‌های عجیب و رفتارهای نامتعارف علاقه دارد. فیلم از بی‌اعتنایی شخصیت‌ها به خطر، از برخوردشان با قانون و از اختلاف میان تصویری که از خود دارند و واقعیتی که در آن گرفتارند، برای ساختن طنز استفاده می‌کند. این بازی با اغراق، در بخش‌هایی حال‌وهوایی سبک و سرزنده به اثر می‌دهد و مانع از آن می‌شود که سفر جاده‌ای به تعقیب‌وگریزی کاملاً جدی بدل شود.

« بازیگران و نیروی صحنه یکی از امتیازهای اصلی فیلم، حضور گروه بازیگری پرانرژی آن است. »

شخصیت‌ها و اجرا

مشکل آن‌جاست که شوخی‌ها از نظر کیفیت یکدست نیستند. برخی بر غافلگیری یا ناسازگاری موقعیت بنا شده‌اند و به‌درستی با لحن فیلم جور درمی‌آیند؛ برخی دیگر بیش از حد به رفتارهای پرسر‌وصدا یا موقعیت‌های شوک‌آور متکی‌اند و خندهٔ چندانی برنمی‌انگیزند. فیلم گاهی به جای پرورش یک ایدهٔ طنزآمیز، صرفاً آن را بلندتر و عجیب‌تر می‌کند.

در نتیجه، آنچه می‌توانست طنزی تیز دربارهٔ خانواده و میراث جرم باشد، در بخش‌هایی به سلسله‌ای از شوخی‌های پراکنده تبدیل می‌شود. سفر جاده‌ای و ریتم روایت ساختار سفر جاده‌ای به فیلم امکان می‌دهد شخصیت‌ها را از محیط آشنایشان جدا کند و در موقعیت‌های تازه قرار دهد. هر توقف، برخورد یا دردسر بالقوه می‌تواند رابطهٔ دو برادر را تغییر دهد و در عین حال داستان سرقت را پیش ببرد.

«برادران» از این ظرفیت برای حفظ حرکت بهره می‌گیرد: روایت معمولاً درجا نمی‌زند و ماجراها با فاصلهٔ کمی از پی یکدیگر می‌آیند. با این همه، حرکت فیزیکی الزاماً به معنای پیشرفت دراماتیک نیست. مسیر داستان زود به الگوهای شناخته‌شدهٔ کمدی سرقت نزدیک می‌شود و بسیاری از گره‌ها چنان طراحی شده‌اند که مسیر بعدی را می‌توان حدس زد.

ریتم تند در آغاز به فیلم کمک می‌کند تا سرزنده به نظر برسد، اما در میانه، تکرار تنش‌ها و شوخی‌های مشابه از نیروی آن می‌کاهد. همین نوسان باعث می‌شود بعضی بخش‌ها، با وجود کوتاهی زمان فیلم، کش‌دار یا کم‌تعلیق احساس شوند. خانواده، گذشته و امکان آشتی زیر ظاهر داستانی دربارهٔ نقشه‌ای مجرمانه، فیلم به موضوعی خانوادگی می‌پردازد: آیا دو برادر می‌توانند از نقش‌هایی که در کودکی برای هم ساخته‌اند بیرون بیایند؟

« مشکل آن‌جاست که شوخی‌ها از نظر کیفیت یکدست نیستند. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

موک و جیدی نه‌فقط در شیوهٔ زندگی، بلکه در انتظاراتی که از یکدیگر دارند نیز گرفتار گذشته‌اند. یکی از دیگری می‌خواهد تغییر کند؛ دیگری از او می‌خواهد همچنان همان همدست همیشگی باقی بماند. در این کشمکش، پیوند خانوادگی هم پناهگاه است و هم سرچشمهٔ زخم. حضور مادر سلطه‌جو این مضمون را گسترش می‌دهد و فضای خانواده را به‌عنوان محیطی آشفته و ناتمام نشان می‌دهد.

فیلم گاه در لمس این لایهٔ عاطفی موفق است، به‌خصوص وقتی لحظه‌های صمیمانهٔ برادران ناگهان از دل جدل و بدگمانی بیرون می‌آیند. اما فیلمنامه معمولاً به جای کاوشی عمیق، به نشانه‌های آشنا بسنده می‌کند: گذشته‌ای دشوار، والدینی مسئله‌ساز و تمنای آشتی. بنابراین بار عاطفی فیلم بیشتر از بازی‌ها و لحن صحنه‌ها نیرو می‌گیرد تا از پیچیدگی خود شخصیت‌پردازی.

لحن بصری و انسجام جهان فیلم کارگردانی Max Barbakow می‌کوشد میان کمدی، اکشن و درام خانوادگی تعادلی برقرار کند. فضای ماجرا عمداً رنگ‌وبویی اغراق‌شده دارد و خشونت یا خطر، اغلب در خدمت طنز و پیشبرد موقعیت قرار می‌گیرد. این انتخاب به فیلم اجازه می‌دهد از واقع‌گرایی سخت‌گیرانه فاصله بگیرد و جهان خود را بر پایهٔ بی‌پروایی شخصیت‌ها بنا کند.

با این حال، لحن اثر همیشه یکپارچه نیست. بعضی صحنه‌ها به کمدی سیاه نزدیک می‌شوند، برخی دیگر بر احساسات خانوادگی تکیه می‌کنند و تعدادی نیز به اغراق‌های جسمانی و شوخی‌های زمخت روی می‌آورند. جابه‌جایی میان این شیوه‌ها می‌توانست بخشی از جذابیت فیلم باشد، اگر فیلمنامه پلی محکم‌تر میانشان می‌ساخت.

« موک و جیدی نه‌فقط در شیوهٔ زندگی، بلکه در انتظاراتی که از یکدیگر دارند نیز گرفتار گذشته‌اند. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

گاه صحنه‌ای که باید تنش یا عاطفه ایجاد کند، با شوخی‌ای بی‌تناسب قطع می‌شود؛ گاه نیز اغراق کمدی آن‌قدر از فضای کلی دور می‌افتد که انسجام جهان فیلم آسیب می‌بیند. جمع‌بندی «Brothers» کمدی جنایی‌ای است با طرحی ساده، بازیگرانی توانمند و رابطه‌ای مرکزی که ظرفیت عاطفی قابل‌توجهی دارد. حضور Josh Brolin و Peter Dinklage به تقابل دو برادر حرارت می‌بخشد و لحظه‌های صمیمیت و درگیری آنان، فیلم را از یک ماجرای سرقت معمولی فراتر می‌برد.

ریتم پرتحرک و فضای ماجراجویانه نیز برای تماشایی سبک و بی‌تکلف مناسب است. اما فیلمنامه به اندازهٔ ایده و گروه بازیگری‌اش جاه‌طلب نیست. مسیر داستانی آشنا و قابل‌پیش‌بینی می‌ماند، بسیاری از شوخی‌ها اثر نمی‌کنند و شخصیت‌ها عمق کافی پیدا نمی‌کنند. ناهماهنگی میان لحن‌های گوناگون نیز گاه مانع می‌شود که فیلم به کمدی خانوادگی یا ماجرای جنایی منسجمی بدل شود.

حاصل، اثری است که لحظه‌هایی سرگرم‌کننده و چند اجرای پرانرژی دارد، اما پس از پایان، بیش از آن‌که به سبب داستان یا جهانش در ذهن بماند، به واسطهٔ حضور بازیگران و ایدهٔ مرکزی‌اش یادآوری می‌شود.

« ریتم پرتحرک و فضای ماجراجویانه نیز برای تماشایی سبک و بی‌تکلف مناسب است. »