نقد و بررسی
نقد One for the Money | 2012
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
قهرمانی نامتعارف در آستانه ورود به ماجرا فیلم «One for the Money» با ایده‌ای سرزنده آغاز می‌شود: استفانی پلام، زنی بیکار و تازه‌طلاق‌گرفته، از فروش لباس زیر به دنیای پرخطر تعقیب متهمانی قدم می‌گذارد که وثیقه‌شان را نقض کرده‌اند. نخستین مأموریتش نیز از همان ابتدا به زندگی شخصی او گره می‌خورد؛ باید جو مورلی، پلیس سابق و مردی از گذشته عاطفی‌اش را پیدا کند.
این پیوند میان کار و خاطره، برای یک کمدی جنایی ظرفیت روایی جذابی فراهم می‌آورد: تعقیب‌وگریز می‌تواند هم ماجرایی بیرونی باشد و هم رویارویی با زخمی قدیمی. فیلم در همان دقایق ابتدایی لحن سبک و شوخ خود را معرفی می‌کند. استفانی نه کارآگاهی خبره است و نه قهرمانی بی‌نقص؛ تازه‌کاری است که با جسارت، کنجکاوی و گاه شتاب‌زدگی راه خود را در موقعیت‌های ناشناخته باز می‌کند.
این تضاد میان خطر مأموریت و ناآمادگی او، منبع اصلی طنز فیلم است. «One for the Money» از همان ابتدا وعده اثری پرتحرک و خوش‌تماشا را می‌دهد، هرچند در ادامه همیشه نمی‌تواند این وعده را به روایتی منسجم و پخته تبدیل کند. استفانی پلام؛ انرژی در برابر ناپختگی کاترین هیگل مهم‌ترین نیروی زنده فیلم است.
« فیلم در همان دقایق ابتدایی لحن سبک و شوخ خود را معرفی می‌کند. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
او به استفانی شور و جنب‌وجوش می‌بخشد و شخصیت را با شوخ‌طبعی و نوعی اعتمادبه‌نفسِ آمیخته به دست‌پاچگی همراه می‌کند. جذابیت نقش در همین دوگانگی نهفته است: استفانی خود را آماده ورود به کاری خطرناک می‌پندارد، اما هنوز نمی‌داند با چه دشواری‌هایی روبه‌رو خواهد شد. اجرای هیگل این فاصله میان تصور قهرمانانه او از خود و واقعیتِ ناآشنای حرفه تازه‌اش را به منبعی برای موقعیت‌های کمیک بدل می‌کند.
بااین‌حال، فیلم میان بامزگی و ناتوانی تفاوت روشنی نمی‌گذارد. گاهی ناکامی‌های استفانی صرفاً از بی‌تجربگی او ناشی می‌شوند و به رشد شخصیت کمک می‌کنند؛ اما گاهی نیز او چنان منفعل یا ناآگاه به نظر می‌رسد که دشوار می‌توان باور کرد داستان قرار است توانایی‌هایش را به‌تدریج آشکار کند. مسئله فقط این نیست که قهرمان تازه‌کار اشتباه می‌کند، بلکه این است که روایت به‌ندرت پیامد اشتباه‌ها را جدی می‌گیرد.
خطرها به‌سرعت از سر راه کنار می‌روند و همین امر، مسیر تحول استفانی را کم‌هزینه‌تر از حد لازم جلوه می‌دهد. رابطه‌ای که گذشته را به تعقیب‌وگریز پیوند می‌زند جو مورلی بیش از آنکه فقط هدف مأموریت باشد، یادآور گذشته‌ای عاطفی است که هنوز برای استفانی کاملاً پایان نیافته. این انتخاب، به داستان جنایی امکان می‌دهد از چارچوب ساده «یافتن فراری» فراتر برود.
« بااین‌حال، فیلم میان بامزگی و ناتوانی تفاوت روشنی نمی‌گذارد. »
شخصیت‌ها و اجرا
هر رویارویی میان آن دو حامل پرسشی شخصی است: استفانی تا چه اندازه می‌تواند گذشته را از وظیفه تازه‌اش جدا کند؟ و آیا خاطره دل‌شکستگی، قضاوت او را درباره مردی که دنبالش است مخدوش می‌کند؟ جیسون اومارا و هیگل لحظاتی می‌سازند که در آن شوخی، کشش و رنجش قدیمی کنار هم قرار می‌گیرند. بااین‌همه، فیلم برای این رابطه فرصت کافی نمی‌گذارد.
خاطره عاطفی در مقام ایده‌ای جذاب حضور دارد، اما کمتر به کشمکشی پیچیده تبدیل می‌شود. گذشته بیشتر نقش چاشنیِ تعقیب‌وگریزها را دارد تا نیرویی که رفتار و تصمیم‌های شخصیت‌ها را به‌طور عمیق شکل دهد. در نتیجه، تماشاگر از وجود زخمی قدیمی آگاه می‌شود، اما کمتر فرصت می‌یابد بفهمد این زخم چه معنای تازه‌ای برای هر دو شخصیت پیدا کرده است.
کمدی جنایی و مسئله تعادل لحن «One for the Money» می‌خواهد هم کمدی موقعیت باشد، هم ماجرای تعقیب یک مظنون و هم داستانی درباره کشش عاطفی میان دو شخصیت. هیچ‌یک از این عناصر به‌تنهایی نامناسب نیست؛ دشواری در نحوه پیوندزدن آن‌هاست. شوخی‌ها گاهی از ناشی‌گری استفانی و برخوردش با محیط تازه می‌آیند، گاهی از شخصیت‌های فرعی و گاهی از تنش عاشقانه.
« هر رویارویی میان آن دو حامل پرسشی شخصی است: استفانی تا چه اندازه می‌تواند گذشته را از وظیفه تازه‌اش جدا کند؟ »
فضا و فرم؛ لحن بصری
اما این منابع طنز همیشه در خدمت یک لحن واحد قرار نمی‌گیرند. بعضی لحظه‌ها سبک و بازیگوش‌اند، درحالی‌که داستان جنایی به‌طور هم‌زمان از اتهامی جدی و خطرهایی واقعی سخن می‌گوید. این نوسان باعث می‌شود تعلیق فیلم استحکام چندانی پیدا نکند. هرگاه ماجرا به سمت تهدید و خطر می‌رود، طنز می‌تواند آن را خنثی کند؛ و هرگاه فیلم می‌کوشد به روابط عاطفی عمق بدهد، شتاب در پیشبرد ماجرا مجال مکث و تأمل را می‌گیرد.
نتیجه اثری است که لحظه‌های دلنشین دارد، اما پیوند میان آن لحظه‌ها به‌اندازه کافی محکم نیست. فیلم از توانایی خود برای سرگرم‌کردن آگاه است، ولی کمتر می‌داند چگونه سرگرمی را به تجربه‌ای روایی ماندگار تبدیل کند. جهان شهری و شخصیت‌های پیرامونی فضای شهری فیلم، به‌ویژه با حضور خانواده و دوستان استفانی، به ماجراجویی رنگی روزمره و آشنا می‌دهد.
جهان او مجموعه‌ای از آدم‌های پرحرف، کنجکاو و گاه عجیب است؛ کسانی که از یک سو پشتوانه اجتماعی قهرمان‌اند و از سوی دیگر به صحنه‌های طنز کمک می‌کنند. این شبکه روابط، داستان را از یک تعقیب‌وگریز صرف بیرون می‌آورد و نشان می‌دهد استفانی برای عبور از موقعیت تازه‌اش تنها نیست. در میان بازیگران مکمل، دبی رینولدز و شری شپرد به فیلم انرژی می‌دهند و حضور جان لگویزامو نیز به فضای پیرامونی رنگ و تحرک می‌بخشد.
« اما این منابع طنز همیشه در خدمت یک لحن واحد قرار نمی‌گیرند. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
بااین‌حال، شخصیت‌های فرعی همیشه به‌اندازه کافی از کارکرد شوخی فراتر نمی‌روند. برخی از آن‌ها بیشتر برای افزودن لحظه‌ای بامزه به داستان حاضرند تا برای پیشبرد آن یا آشکارکردن وجهی تازه از شخصیت اصلی. رفاقت و همراهی‌شان خوشایند است، اما سهمشان در ساختن جهان فیلم گاه به تزئین صحنه محدود می‌ماند.
اقتباس و ظرفیت‌های ناتمام فیلم بر پایه رمانی از جانت ایوانوویچ ساخته شده و ایده مرکزی آن ظرفیت روشنی برای شکل‌گیری مجموعه‌ای سرگرم‌کننده دارد: قهرمانی تازه‌کار، حرفه‌ای نامتعارف، پرونده‌های خطرناک و زندگی شخصی‌ای که مدام به مأموریت‌ها راه پیدا می‌کند. چنین طرحی می‌تواند هم امکان طنز داشته باشد و هم فضای کافی برای رشد تدریجی شخصیت فراهم کند.
اما فیلم در فشرده‌کردن این عناصر به یک داستان بلند سینمایی، گاهی شتاب‌زده عمل می‌کند. استفانی قرار است از بیکاری و بلاتکلیفی به شغلی برسد که به مهارت، شهامت و قضاوت نیاز دارد؛ ولی این تحول بیش از آنکه در نتیجه تجربه‌های دشوار ساخته شود، با پیشروی ساده داستان تحقق می‌یابد. خطرها و خطاها کمتر اثر انباشته بر او می‌گذارند و بنابراین مسیر یادگیری‌اش عمق لازم را پیدا نمی‌کند.
« بااین‌حال، شخصیت‌های فرعی همیشه به‌اندازه کافی از کارکرد شوخی فراتر نمی‌روند. »
جمع‌بندی
فیلم در عوض، به انرژی بازیگر اصلی و تنوع موقعیت‌ها تکیه می‌کند؛ دو عاملی که برای سرگرمی مقطعی مفیدند، اما جای شخصیت‌پردازی و انسجام روایی را نمی‌گیرند. جمع‌بندی «One for the Money» فیلمی است با نقطه آغاز جذاب و قهرمانی که می‌تواند حضوری دلپذیر در مرکز یک کمدی جنایی داشته باشد. کاترین هیگل به استفانی پلام انرژی و شوخ‌طبعی می‌دهد و رابطه او با جو مورلی، تعقیب‌وگریز را به گذشته‌ای شخصی پیوند می‌زند.
فضای شهری و شخصیت‌های رنگارنگ نیز لحظاتی سبک و سرگرم‌کننده می‌سازند. اما فیلم در پرداخت این مواد خام به اثری یکپارچه کامیاب نیست. گذار استفانی به حرفه‌ای پرخطر آسان‌تر از آن پیش می‌رود که باورپذیر باشد؛ رابطه عاطفی محوری عمق نمی‌گیرد؛ و جابه‌جایی میان کمدی، جنایت و عاشقانه، لحن را ناپایدار می‌کند.
حاصل، فیلمی است که می‌تواند در بخش‌هایی سرگرم‌کننده باشد، اما ظرفیت‌های ایده مرکزی خود را به‌تمامی به کار نمی‌گیرد. «One for the Money» بیش از آنکه داستان دگرگونی قهرمانش باشد، طرحی دلنشین از آن دگرگونی را عرضه می‌کند؛ طرحی که جرقه دارد، اما به پرداختی استوارتر نیازمند است.
« فضای شهری و شخصیت‌های رنگارنگ نیز لحظاتی سبک و سرگرم‌کننده می‌سازند. »
ثبت دیدگاه