وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

سفر دریایی میان عشق و راز «In Love and Deep Water» کمدی رمانتیکی ژاپنی است که ماجرای خود را بر عرشه کشتی تفریحی مجللی در مسیر دریای اژه بنا می‌کند؛ جایی که سفر آسوده و پرزرق‌وبرق مسافران، با رخداد قتلی مرموز به فضایی آکنده از سوءظن بدل می‌شود. سوگورو، پیشخدمت کشتی، و چیزورو، زنی رازآلود که به‌تازگی وارد ماجرا شده، برای یافتن حقیقت دست به تحقیق می‌زنند؛ اما مسیرشان فقط به کشف سرنخ‌ها محدود نمی‌ماند و رابطه‌ای عاطفی نیز میانشان شکل می‌گیرد.

فیلم از همان ابتدا وعده می‌دهد که قرار نیست با یک معمای جناییِ خشک روبه‌رو باشیم: اینجا عشق، شوخی و راز، هم‌زمان در موج‌های یک سفر دریایی پیش می‌روند. کشتی به‌مثابه صحنه و شخصیت یکی از امتیازهای روشن فیلم، انتخاب کشتی به‌عنوان محل وقوع داستان است. فضای بسته و جداافتاده کشتی، به‌طور طبیعی برای قصه‌ای درباره مظنونان، شاهدان خاموش و حقیقت‌های پنهان ظرفیت دارد؛ در عین حال، سالن‌های مجلل، راهروها و چشم‌انداز آب‌های آزاد، صحنه‌هایی چشم‌نواز و خوش‌آب‌ورنگ می‌سازند.

کشتی فقط پس‌زمینه‌ای برای اتفاق‌ها نیست: نظم تشریفاتی آن، تضاد میان ظاهر آراسته و آشفتگی پنهان شخصیت‌ها را پررنگ می‌کند. اقیانوس نیز با پهنه بی‌کرانش، نوعی انزوای دلپذیر اما دوپهلو به داستان می‌دهد. مسافران از خشکی و زندگی معمول فاصله گرفته‌اند، ولی همین فاصله قرار است امکان فرار از پیامدهای یک جنایت را هم فراهم کند.

« کشتی به‌مثابه صحنه و شخصیت یکی از امتیازهای روشن فیلم، انتخاب کشتی به‌عنوان محل وقوع داستان است. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

فیلم از این تضاد بهره می‌برد، هرچند کمتر از آنچه می‌توانست، فضای محصور کشتی را به سرچشمه تعلیق واقعی تبدیل می‌کند. زیبایی بصری محیط محسوس است؛ اما این زیبایی گاه بیشتر به منظره‌ای تماشایی شباهت دارد تا عنصری که روایت را عمیق‌تر کند. معمایی که از تمرکز می‌گریزد قتل و تلاش برای یافتن عامل آن، ستون ظاهری روایت است؛ ولی فیلم به‌جای آنکه پیوسته بر منطق تحقیق، سرنخ‌ها و تغییر احتمالات تمرکز کند، بارها به شاخه‌های فرعی و موقعیت‌های کمیک می‌پیچد.

این انتخاب به‌خودی‌خود نادرست نیست: ترکیب معما با کمدی می‌تواند قواعد ژانر را بازیگوشانه به هم بزند و تجربه‌ای متفاوت بسازد. مسئله آنجاست که شوخی‌ها و رابطه عاشقانه گاهی چنان فضای روایت را می‌گیرند که پیگیری قتل از مرکز توجه کنار می‌رود. در نتیجه، روند کشف حقیقت پراکنده به نظر می‌رسد.

سرنخ‌ها همیشه به شکلی منظم کنار هم قرار نمی‌گیرند و تحقیق بیش از آنکه تماشاگر را درگیر استدلال و پیش‌بینی کند، از موقعیتی عجیب به موقعیتی دیگر می‌رود. فیلم البته کنجکاوی اولیه را زنده نگه می‌دارد و از شمار شخصیت‌های مشکوک برای پدیدآوردن جنب‌وجوش بهره می‌گیرد، اما میان «غافلگیرکننده بودن» و «قانع‌کننده بودن» فاصله می‌افتد.

« در نتیجه، روند کشف حقیقت پراکنده به نظر می‌رسد. »

شخصیت‌ها و اجرا

حاصل، معمایی است که حضورش جذابیت دارد، ولی سازوکارش به‌اندازه کافی محکم و پیوسته نیست. عشق و همراهی دو شخصیت اصلی محور عاطفی فیلم، همراهی سوگورو و چیزورو است؛ دو شخصیتی که با انگیزه‌ها و خلق‌وخوی متفاوت وارد ماجرا می‌شوند و به‌تدریج در جریان همکاری، به یکدیگر نزدیک‌تر می‌شوند. رابطه‌شان از آن جهت دلپذیر است که فیلم آن را صرفاً میان‌پرده‌ای میان بخش‌های جنایی نمی‌داند.

شوخی‌ها، واکنش‌های متقابل و لحظه‌های همدلی، به زوج اصلی جان می‌بخشند و حضورشان را به یکی از دلایل اصلی پیگیری فیلم تبدیل می‌کنند. بازی‌های ریو یوشیزاوا و آئویی میازاکی نیز به این رابطه گرما می‌دهد. همراهی آن‌ها در صحنه‌هایی که لحن فیلم سبک‌تر است، طبیعی و تماشایی از کار درمی‌آید و باعث می‌شود حتی در بخش‌هایی که معما کم‌رمق می‌شود، ارتباط میان دو شخصیت همچنان کشش داشته باشد.

با این همه، رشد عاطفی رابطه همیشه به اندازه کافی فرصت نمی‌یابد تا از جذابیت اولیه فراتر برود. فیلم به‌سرعت میان نزدیکی عاشقانه، شوخی و تحقیق جابه‌جا می‌شود و گاه مجال تأمل در احساسات شخصیت‌ها را از دست می‌دهد. کمدی و نوسان لحن شوخی‌های نامتعارف فیلم، آن را از فضای جدی و سرد بسیاری از داستان‌های قتل جدا می‌کند.

« حاصل، معمایی است که حضورش جذابیت دارد، ولی سازوکارش به‌اندازه کافی محکم و پیوسته نیست. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

شخصیت‌های عجیب‌وغریب و موقعیت‌های گاه مضحک، به کشتی شور و تحرک می‌بخشند و اجازه نمی‌دهند روایت در تمام مدت اسیر تیرگی جنایت بماند. در بهترین لحظات، طنز از برخورد شخصیت‌ها و تضاد میان تشریفات کشتی و رفتارهای پیش‌بینی‌ناپذیر مسافران پدید می‌آید؛ لحظاتی که فیلم با سبکی خوشایند پیش می‌رود و از سرگرم‌کنندگی خود آگاه است.

اما همین تنوع لحنی به نقطه ضعف فیلم هم بدل می‌شود. کمدی، عاشقانه و معما هر یک قواعد و ضرباهنگ خاص خود را می‌طلبند؛ فیلم می‌کوشد هر سه را هم‌زمان پیش ببرد، ولی همیشه میان آن‌ها تعادل برقرار نمی‌کند. در نتیجه، لحظه‌هایی که باید تعلیق را افزایش دهند، با شوخی یا انحراف روایی تضعیف می‌شوند و لحظه‌های عاطفی نیز گاهی پیش از آنکه اثرشان تثبیت شود، جای خود را به ماجرایی تازه می‌دهند.

مشکل نه در آمیختن ژانرها، بلکه در ناتوانی روایت از پیوند دادن کامل آن‌هاست. شخصیت‌های فرعی و ازدحام روایت کشتی پر از مسافرانی است که هرکدام می‌توانند بخشی از معما یا منبعی برای طنز باشند. این جمعیت، در آغاز به داستان حال‌وهوایی پرجنب‌وجوش می‌دهد و دامنه احتمالات را گسترش می‌بخشد.

« اما همین تنوع لحنی به نقطه ضعف فیلم هم بدل می‌شود. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

از سوی دیگر، شمار زیاد شخصیت‌ها و خرده‌روایت‌ها تمرکز را از سوگورو و چیزورو می‌گیرد. برخی چهره‌های فرعی با ویژگی‌های نمایشی و رفتارهای غیرمعمول به یاد می‌مانند، اما همه آن‌ها به یک اندازه پرداخت نمی‌شوند و انگیزه‌هایشان همیشه از دل روایت به‌روشنی شکل نمی‌گیرد. این ازدحام سبب می‌شود بخشی از ظرفیت شخصیت‌های فرعی صرفاً به ایجاد سروصدا و جابه‌جاکردن توجه تماشاگر اختصاص یابد.

اگر هر کدام از آن‌ها نقشی دقیق‌تر در ساختن فضای اخلاقی یا پیشبرد معما می‌داشتند، کشتی می‌توانست به جامعه کوچکی با روابط معنادار تبدیل شود. در شکل فعلی، بعضی از این چهره‌ها بیشتر مانند ایستگاه‌هایی در مسیر داستان‌اند تا شخصیت‌هایی که حضورشان به کلیت فیلم عمق می‌بخشد. جمع‌بندی «In Love and Deep Water» بیش از آنکه یک معمای قتلِ دقیق و پرتعلیق باشد، کمدی رمانتیکی سبک و رنگارنگ است که از یک سفر دریایی مجلل برای گردآوردن عشق، شوخی و راز استفاده می‌کند.

فضای کشتی و پهنه دریا به فیلم جلوه‌ای دلپذیر می‌دهند، زوج اصلی همراهی شیرینی دارند و لحظات طنز می‌توانند روایت را سرزنده نگه دارند. در مقابل، تحقیق درباره قتل از انسجام و عمقی که چنین موقعیتی نوید می‌دهد برخوردار نمی‌شود و تغییر مداوم لحن، گاهی نیروی هر سه ژانر را کاهش می‌دهد. تماشاگرانی که در درجه نخست به دنبال رابطه‌ای دوست‌داشتنی، شخصیت‌های پرجنب‌وجوش و سرگرمی‌ای سبک در محیطی چشم‌نواز هستند، احتمالاً از سفر فیلم لذت خواهند برد.

« از سوی دیگر، شمار زیاد شخصیت‌ها و خرده‌روایت‌ها تمرکز را از سوگورو و چیزورو می‌گیرد. »

جمع‌بندی

اما کسانی که انتظار دارند سرنخ‌ها و استدلال کارآگاهی با دقتی پیوسته پیش برود، ممکن است از پراکندگی روایت دل‌سرد شوند. فیلم در نهایت تجربه‌ای خوش‌منظره و گاه شیرین ارائه می‌کند؛ تجربه‌ای که جذابیتش بیشتر از حال‌وهوای سفر و زوج مرکزی می‌آید تا از استحکام معمایی که در قلب داستان قرار گرفته است.