نقد و بررسی
نقد مردان جراحی پلاستیک (Men of Plastic) | 2022
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
ایدهٔ مرکزی و جهان فیلم «مردانِ آپگوجونگ» کمدی کره‌ایِ لیم جین‌سون است که رقابت در بازار جراحی زیبایی را بهانه‌ای برای روایت شراکتی نامتعارف می‌کند: دائه‌گوک، مردی پرجنب‌وجوش و اهل رابطه‌سازی، در کنار جی‌وو، جراحی ماهر اما سردمزاج، می‌کوشد کسب‌وکاری بزرگ در محلهٔ آپگوجونگِ گانگنام بنا کند.
فیلم از همان آغاز روشن می‌کند که قرار نیست تصویری مستند و بی‌پرده از صنعت زیبایی عرضه کند؛ نگاهش بیشتر متوجه آدم‌هایی است که در فضایی پرزرق‌وبرق، با فرصت‌طلبی، مهارت و جاه‌طلبی راه خود را باز می‌کنند. از همین رو، مرکز ثقل اثر نه خودِ جراحی، بلکه برخورد دو شخصیت اصلی و شکل‌گیری همکاری میان آن‌هاست.
آپگوجونگ؛ صحنه‌ای برای جاه‌طلبی فضای آپگوجونگ در فیلم صرفاً پس‌زمینه‌ای شهری نیست؛ محله‌ای است که میل به زیبایی، ثروت و اعتبار در آن به بخشی از زندگی روزمره بدل شده است. رفت‌وآمد، فروشگاه‌ها و درمانگاه‌ها تصویری پرتحرک از محله‌ای می‌سازند که هر گوشه‌اش می‌تواند فرصتی تازه یا تهدیدی تجاری باشد.
فیلم از این محیط برای شکل‌دادن به هویتی بصری مشخص بهره می‌برد: همه‌چیز رنگ‌ولعاب دارد و به‌نظر می‌رسد حتی رؤیاها نیز در اینجا باید با ظاهری آراسته عرضه شوند. این انتخاب به قصه انرژی می‌دهد و رقابت میان درمانگاه‌ها را قابل‌تماشا می‌کند، اما به‌ندرت از سطح نمایش فراتر می‌رود. آپگوجونگ می‌توانست دریچه‌ای به پرسش‌هایی پیچیده‌تر دربارهٔ معیارهای زیبایی، فشار اجتماعی و کالایی‌شدن بدن باشد؛ فیلم گاه به این امکان نزدیک می‌شود، اما معمولاً آن را به سود کمدی و پیشبرد ماجرا کنار می‌گذارد.
« از همین رو، مرکز ثقل اثر نه خودِ جراحی، بلکه برخورد دو شخصیت اصلی و شکل‌گیری همکاری میان آن‌هاست. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
در نتیجه، محیط جذاب است، ولی نقد اجتماعی‌اش محدود و گذرا می‌ماند. دو قهرمان و شیمیِ بازیگری جذاب‌ترین دارایی فیلم تضاد میان دائه‌گوک و جی‌وو است. دائه‌گوک پرحرف، خوش‌معاشرت و همیشه آمادهٔ یافتن راهی برای پیش‌بردن کارهاست؛ جی‌وو، در مقابل، خویشتن‌دار و کم‌حرف است و توانایی حرفه‌ای‌اش را با فاصله‌گرفتن از دیگران همراه می‌کند.
یکی شبکه‌ای از آشنایی‌ها و قول‌وقرارها دارد و دیگری مهارتی که می‌تواند به آن شبکه معنا و ارزش ببخشد. همکاری‌شان از همین ناهمسانی نیرو می‌گیرد: هر کدام چیزی را در اختیار دارد که دیگری فاقد آن است. بازی ما دونگ‌سوک در نقش دائه‌گوک از قالب آشنای او فاصله‌ای خوشایند می‌گیرد و بیشتر بر زمان‌بندی کمدی، اعتمادبه‌نفس و حضور پررنگش تکیه می‌کند.
جونگ کیونگ‌هو نیز خونسردی جی‌وو را به رفتاری یک‌دست و قابل‌فهم تبدیل می‌کند، بی‌آن‌که نقش را به بی‌احساسی محض تقلیل دهد. نتیجه، زوجی سینمایی است که تماشای اختلاف‌نظرها و هماهنگی‌هایش از خودِ ماجرای تجاری سرگرم‌کننده‌تر می‌شود. کمدی و ریتم روایت طنز «مردانِ آپگوجونگ» عموماً سبک و موقعیت‌محور است.
بخش مهمی از خنده‌ها از برخورد دو منش اصلی، از اطمینان بیش‌ازحد دائه‌گوک به توانایی‌اش در حل‌وفصل هر مسئله، و از فاصلهٔ میان نقشه‌های بزرگ و دشواری‌های عملی کسب‌وکار می‌آید. فیلم در این لحظات ریتم مناسبی دارد و اجازه می‌دهد شوخی‌ها بدون مکث‌های طولانی به صحنهٔ بعدی راه پیدا کنند. این لحن برای قصه‌ای دربارهٔ رقابت و توسعهٔ یک درمانگاه مناسب است، زیرا مانع می‌شود فیلم به درامی سنگین و جدی دربارهٔ مناسبات تجاری تبدیل شود.
« در نتیجه، محیط جذاب است، ولی نقد اجتماعی‌اش محدود و گذرا می‌ماند. »
شخصیت‌ها و اجرا
بااین‌حال، همین سبکی گاه به محدودیت بدل می‌شود. هر بار که داستان به بحرانی جدی‌تر یا پیامدی اخلاقی نزدیک می‌شود، فیلم تمایل دارد تنش را با شوخی تعدیل کند. این انتخاب ممکن است با هدف حفظ حال‌وهوای سرگرم‌کننده انجام شده باشد، اما در برخی لحظه‌ها از وزن تصمیم‌های شخصیت‌ها می‌کاهد. فیلم از نظر عاطفی کمتر از آنچه ظرفیت قصه اجازه می‌دهد پیش می‌رود.
کسب‌وکار، اعتماد و مرزهای اخلاقی قصهٔ درمانگاه فرصتی فراهم می‌کند تا فیلم به پیوند میان تخصص، پول و اعتبار بپردازد. جی‌وو مهارتی دارد که کسب‌وکار بدون آن شکل نمی‌گیرد؛ دائه‌گوک نیز توانایی پیدا کردن آدم‌ها، ایجاد ارتباط و پیش‌بردن معامله‌ها را به میدان می‌آورد. این تقسیم کار ساده و دراماتیک است: پزشک، دانش حرفه‌ای را فراهم می‌کند و شریکش مسیر اجتماعی و اقتصادی را می‌گشاید.
تماشای رشد این طرح، کشش روایی فیلم را می‌سازد و جاه‌طلبی هر دو مرد را از حرف به عمل پیوند می‌دهد. در زیر لایهٔ کمدی، پرسش‌هایی دربارهٔ اعتماد و اخلاقِ تجارت نیز حضور دارند: وقتی یک کسب‌وکار بر بدن و نگرانی‌های مردم بنا شده، چه چیزی باید در برابر سود محفوظ بماند؟ فیلم این پرسش‌ها را مطرح می‌کند، اما پیگیری‌شان همواره به اندازهٔ طرح اولیه جدی نیست.
مسیر پیشرفت درمانگاه گاهی بیش از حد آسان به‌نظر می‌رسد و پیامدهای تصمیم‌های مهم به عمق کافی نمی‌رسند. به همین دلیل، اثر بیشتر دربارهٔ جذابیت و دشواریِ شریک‌شدن است تا نقدی مفصل بر صنعت زیبایی. شخصیت‌های فرعی و ظرفیت‌های ناتمام شخصیت‌های فرعی در شکل‌دادن به فضای رقابتی داستان نقش دارند، اما بسیاری از آن‌ها فرصت کافی برای تبدیل‌شدن به حضوری مستقل پیدا نمی‌کنند.
« بااین‌حال، همین سبکی گاه به محدودیت بدل می‌شود. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
بعضی بیشتر به‌عنوان محرک یک موقعیت یا مانعی در مسیر دو شخصیت اصلی به کار می‌روند تا آدم‌هایی با انگیزه‌ها و مسیرهای درونیِ روشن. این تمرکز بر زوج محوری، از یک سو روایت را منسجم نگه می‌دارد؛ از سوی دیگر، جهان فیلم را کوچک‌تر از محیط پررفت‌وآمدی می‌کند که ترسیم کرده است. اگر فیلم برای برخی شخصیت‌های پیرامونی زمان بیشتری می‌گذاشت، می‌توانست نشان دهد که موفقیت درمانگاه چه معنایی برای کارکنان، مشتریان یا رقیبان دارد.
در نسخهٔ موجود، اغلب این آدم‌ها فقط به اندازه‌ای حضور دارند که چرخ قصه بچرخد. این کم‌پرداختی، به‌ویژه هنگام رویارویی فیلم با موضوعات جدی‌تر، محسوس می‌شود؛ زیرا مخاطب کمتر فرصت می‌یابد پیامدهای ماجرا را از زاویه‌ای بیرون از دو قهرمان ببیند. ساختار، پیش‌بینی‌پذیری و لحن روایت خطی و قابل‌دنبال‌کردن است و تمرکزش را بر آشنایی، شراکت و گسترش کسب‌وکار حفظ می‌کند.
این روش برای یک کمدی تجاری امتیاز دارد: مخاطب به‌سرعت با هدف شخصیت‌ها آشنا می‌شود و می‌تواند تحول رابطهٔ آن‌ها را دنبال کند. اما بخشی از پیچش‌ها زودتر از آنچه فیلم می‌خواهد آشکار می‌شوند. به‌جای آن‌که غافلگیریِ روایی موتور اصلی باشد، جذابیت بیشتر از اجرای بازیگران و موقعیت‌های کمدی می‌آید.
همچنین، لحن فیلم میان سرگرمی سبک و درام دربارهٔ اعتماد و جاه‌طلبی در حرکت است، بی‌آن‌که همیشه این دو سویه را به تعادلی کامل برساند. وقتی بر کمدی تکیه می‌کند، روان و تماشایی است؛ وقتی می‌خواهد بهای موفقیت یا آسیب‌پذیری شخصیت‌ها را جدی‌تر نشان دهد، گاه شتاب می‌گیرد یا به شوخی بازمی‌گردد.
« در نسخهٔ موجود، اغلب این آدم‌ها فقط به اندازه‌ای حضور دارند که چرخ قصه بچرخد. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
این ناهماهنگی مانع از آن می‌شود که ایدهٔ مرکزی به تجربه‌ای عمیق‌تر بدل شود، اما جذابیت رابطهٔ محوری را از میان نمی‌برد. جمع‌بندی «مردانِ آپگوجونگ» کمدی‌ای سرزنده دربارهٔ جاه‌طلبی، همکاری و رقابت در فضایی است که زیبایی و کسب‌وکار به هم گره خورده‌اند. مهم‌ترین نقطهٔ قوتش شیمی میان دائه‌گوک و جی‌وو است؛ دو مردی که تفاوت‌هایشان هم منبع خنده است و هم دلیل شکل‌گیری شراکتشان.
فضای پرزرق‌وبرق آپگوجونگ نیز به فیلم هویت دیداری می‌دهد و قصهٔ ساختن درمانگاه را پرتحرک می‌کند. در برابر این امتیازها، شخصیت‌های فرعی کم‌جان می‌مانند، برخی مسیرهای داستانی قابل‌پیش‌بینی‌اند و لایهٔ اخلاقی و عاطفی فیلم به‌طور کامل بسط نمی‌یابد. اثر بیشتر به سرگرم‌کردن و نمایش جذابیت یک همکاری نامتعارف علاقه دارد تا کاوشی جدی در صنعت زیبایی.
برای تماشاگرانی که کمدی کره‌ایِ متکی بر دو شخصیت اصلی و ریتمی روان می‌خواهند، فیلم تجربه‌ای خوشایند فراهم می‌کند؛ اما کسانی که انتظار نقدی ژرف و چندوجهی از بازار جراحی زیبایی دارند، ممکن است با ظرفیت‌های ناتمام آن روبه‌رو شوند.
« فضای پرزرق‌وبرق آپگوجونگ نیز به فیلم هویت دیداری می‌دهد و قصهٔ ساختن درمانگاه را پرتحرک می‌کند. »
ثبت دیدگاه