وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

میان جنایت و پیوندی گسسته «The Better Sister» تریلری خانوادگی است که قتل آدام را به نقطه‌ی آغاز روایتی درباره‌ی دو خواهر تبدیل می‌کند؛ دو زنی که سال‌ها از هم فاصله گرفته‌اند و اکنون ناچارند بار دیگر در یک قاب قرار بگیرند. کلوئی در جهان مرتب و برخوردار نیویورک جا افتاده است: همسری وکیل، پسری نوجوان و موقعیتی اجتماعی که از بیرون باثبات به نظر می‌رسد.

نیکی اما با گذشته‌ای دشوار دست‌وپنجه نرم می‌کند و می‌کوشد زندگی‌اش را از نو سامان دهد. قتل آدام این دو جهان را به هم می‌کوبد و تحقیق درباره‌ی جنایت، گذشته‌ی خانوادگی را نیز از زیر خاکستر بیرون می‌کشد. سریال در ظاهر از الگوی آشنای معمای قتل پیروی می‌کند، اما بهترین دلیل برای تماشای آن نه خود پرونده، بلکه رابطه‌ای است که در مرکز ماجرا قرار دارد.

پرسش مهم‌تر از «چه کسی این کار را کرده؟» آن است که دو خواهر چگونه به این نقطه رسیده‌اند و آیا می‌توانند در میانه‌ی سوگ، خشم و بی‌اعتمادی دوباره به یکدیگر نزدیک شوند. اثر در این جابه‌جاییِ مرکز ثقل موفق‌تر از آن است که در ساختن معمایی واقعاً غافلگیرکننده عمل می‌کند. دو بازیگر و یک رابطه‌ی زنده الیزابت بنکس و جسیکا بیل ستون اصلی سریال‌اند.

بنکس در نقش نیکی، زنی را تصویر می‌کند که تندی و بی‌پروایی‌اش هم سپر دفاعی است و هم نشانه‌ای از آسیب‌پذیری. بیل نیز کلوئی را با خویشتن‌داری و کنترل‌گری می‌سازد؛ زنی که به نظر می‌رسد توانسته گذشته را پشت سر بگذارد، اما همین نظم ظاهری گاه بیشتر به حبس شباهت دارد تا آرامش. تفاوت این دو بازی، تضاد خواهرانه‌شان را قابل لمس می‌کند، بی‌آنکه رابطه به تقابل ساده‌ی «خواهر مسئول» و «خواهر مسئله‌دار» فروکاسته شود.

« نیکی اما با گذشته‌ای دشوار دست‌وپنجه نرم می‌کند و می‌کوشد زندگی‌اش را از نو سامان دهد. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

جذابیت مهم‌تر در صحنه‌های مشترک آن‌هاست. گفتگوهایشان می‌تواند از طعنه و کل‌کل به دلخوری عمیق برسد و بی‌آنکه تغییر لحن تصنعی به نظر برسد، دوباره به صمیمیتی کوتاه راه پیدا کند. در این رفت‌وبرگشت‌ها، سال‌های دوری و خاطرات مشترک حضور دارند؛ حتی وقتی شخصیت‌ها درباره‌ی گذشته توافق ندارند، تماشاگر حس می‌کند هر دو از یک تاریخ خانوادگی سهمی دارند که هیچ‌کدام به‌تنهایی نمی‌تواند تمامش را روایت کند.

همین شیمی دو بازیگر، بخش‌هایی را که از نظر پیشبرد داستان کم‌شتاب‌اند، زنده نگه می‌دارد. خواهران، حافظه و میراث خانواده «The Better Sister» بیش از آنکه درباره‌ی خواهرانی باشد که صرفاً با هم اختلاف دارند، درباره‌ی شیوه‌های متفاوت بقاست. کلوئی و نیکی هرکدام ظاهراً راهی جداگانه برای رهایی از گذشته برگزیده‌اند؛ یکی با ساختن نظمی محکم و زندگی‌ای چشمگیر، دیگری با تقلا برای دوام آوردن و حفظ پاکی.

بااین‌حال، سریال نشان می‌دهد فاصله گرفتن از خانواده به‌معنای گسستن از اثر آن نیست. گذشته در رفتار، انتخاب‌ها و حتی برداشت هر خواهر از آنچه رخ داده، همچنان حاضر است. این مضمون هنگامی مؤثرتر می‌شود که اختلاف دیدگاه دو زن از سطح جدل فراتر می‌رود. خاطره در اینجا سندی بی‌طرف نیست؛ هر شخصیت نسخه‌ای از گذشته را به یاد می‌آورد که با احساس گناه، رنجش یا نیاز به دفاع از خود آمیخته است.

سریال با طرح این تفاوت‌ها امکان می‌یابد درباره‌ی نقش خانواده در شکل‌گیری هویت حرف بزند: خواهران نه فقط از یکدیگر، بلکه از تصویرهایی که در ذهنشان از خود و دیگری ساخته‌اند، فاصله گرفته‌اند. با وجود این ظرفیت، پرداخت موضوع گاهی به‌جای مکث دقیق بر زخم‌های شخصیت‌ها، به پیشروی پرونده و آشکارشدن اطلاعات تازه وابسته می‌شود.

« جذابیت مهم‌تر در صحنه‌های مشترک آن‌هاست. »

شخصیت‌ها و اجرا

معمای قتل؛ نیروی محرک، نه نقطه‌ی قوت قتل آدام موتور روایت است و شخصیت‌ها را در موقعیتی قرار می‌دهد که ناچار شوند به گذشته و یکدیگر نگاه کنند. اما خود معما آن پیچیدگی و نیروی فریبنده‌ای را ندارد که بتواند در تمام طول سریال تماشاگر را در حالت حدس‌زدن نگه دارد. سرنخ‌ها و چرخش‌های داستانی برای بسیاری از مخاطبان زودتر از موعد قابل پیش‌بینی‌اند و برخی از افشاگری‌ها بیش از آنکه برداشت تازه‌ای از ماجرا بسازند، اطلاعاتی را تأیید می‌کنند که پیش‌تر در ذهن شکل گرفته است.

این ضعف، الزاماً به معنای بی‌ارزش‌شدن داستان نیست؛ بلکه روشن می‌کند اثر در کدام بخش توانمندتر است. هرگاه روایت بر رقابت دو خواهر برای تفسیر حقیقت و بر بی‌اعتمادی میان اعضای خانواده متمرکز می‌شود، کشش پیدا می‌کند. وقتی به سازوکارهای تحقیق و رازگشایی تکیه می‌کند، بیشتر به تریلری آشنا شباهت می‌یابد که از مواد اولیه‌ی ژانر استفاده می‌کند، اما آن‌ها را به ترکیبی تازه و تکان‌دهنده بدل نمی‌سازد.

در نتیجه، معما بیشتر وسیله‌ای برای کنار هم آوردن شخصیت‌هاست تا دستاورد مستقل سریال. ریتم و ساختار؛ کش‌وقوس‌های نامتوازن در قالب هشت قسمت، داستان فرصت دارد جزئیات رابطه‌ها و پیامدهای قتل را گسترش دهد؛ اما همین فرصت گاهی به کش‌آمدن صحنه‌ها می‌انجامد. بعضی گفتگوها پس از آنکه نکته‌ی احساسی یا اطلاعاتی خود را منتقل کرده‌اند، همچنان ادامه می‌یابند و بخشی از مسیر روایت بیش از اندازه مکث می‌کند.

این کندی به‌ویژه برای بیننده‌ای که انتظار تریلری پرشتاب و پیوسته پرتعلیق دارد، محسوس خواهد بود. بااین‌حال، ریتم آهسته در صحنه‌های خواهرانه همیشه زیان‌بار نیست. سکوت‌ها و تنش‌های فروخورده می‌توانند نشان دهند که دو زن چگونه می‌کوشند حرفی را بزنند، اما در نهایت به کنایه یا اتهام پناه می‌برند.

« این ضعف، الزاماً به معنای بی‌ارزش‌شدن داستان نیست؛ بلکه روشن می‌کند اثر در کدام بخش توانمندتر است. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

مشکل آنجاست که این مکث‌ها با ضرباهنگ معما پیوندی ارگانیک پیدا نمی‌کنند. برخی قسمت‌ها میان درام خانوادگی و روند جنایی معلق می‌مانند و نه به کاوشی عمیق در احساسات می‌رسند و نه تعلیق تازه‌ای می‌سازند. حاصل، نوسانی است میان صحنه‌های پُرکشش و بخش‌هایی که می‌توانستند فشرده‌تر و هدفمندتر باشند.

دادگاه و باورپذیری درام بخش‌های مرتبط با دادگاه و پیگیری پرونده قرار است تنش بیرونی داستان را افزایش دهند و خطر را برای خانواده ملموس کنند؛ اما بعضی موقعیت‌ها بیش از آنکه از منطق دقیق نهادهای حقوقی و روندهای واقعی پیروی کنند، برای رسیدن به نقطه‌ای دراماتیک طراحی شده‌اند. در چنین لحظاتی، رفتار شخصیت‌ها یا چگونگی پیشرفت اتفاق‌ها ممکن است زورکی به نظر برسد و توجه تماشاگر را از احساسات داستان به پرسش درباره‌ی باورپذیری آن منحرف کند.

این مسئله به‌خصوص به این دلیل برجسته است که سریال از سوی دیگر می‌خواهد رابطه‌ی خانوادگی‌اش را جدی و پیچیده جلوه دهد. هرچه پیوند میان خواهران واقعی‌تر به نظر برسد، ضعف منطق رویدادهای پیرامونی آشکارتر می‌شود. صحنه‌های دادگاهی می‌توانستند آزمونی قانع‌کننده برای وفاداری، حقیقت‌گویی و اعتماد باشند؛ اما وقتی مسیرشان ناهموار یا ساختگی جلوه می‌کند، بخشی از ظرفیت عاطفی خود را از دست می‌دهند.

در نتیجه، تماشاگر گاه به‌جای درگیرشدن با پیامد اخلاقی تصمیم‌ها، از بیرون به چرخ‌دنده‌های داستان نگاه می‌کند. لحن، فضا و نقش شخصیت‌های پیرامونی فضای نیویورکی اثر با تقابل میان زندگی مرفه و آراسته‌ی کلوئی و وضع پرمخاطره‌ی نیکی، زمینه‌ای مناسب برای روایت طبقاتی و خانوادگی فراهم می‌کند.

« مشکل آنجاست که این مکث‌ها با ضرباهنگ معما پیوندی ارگانیک پیدا نمی‌کنند. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

این دو محیط فقط پس‌زمینه نیستند؛ بازتاب دو شیوه‌ی متفاوتِ نمایش خود به جهان‌اند. کلوئی در فضایی زندگی می‌کند که ظاهر مرتب و جایگاه اجتماعی در آن اهمیت دارد، درحالی‌که نیکی با بی‌ثباتی روزمره و دشواری بازسازی زندگی روبه‌روست. سریال از این تضاد بهره می‌گیرد، هرچند همیشه آن را به نقدی منسجم درباره‌ی طبقه یا منزلت تبدیل نمی‌کند.

شخصیت‌های فرعی نیز به گسترش جهان داستان کمک می‌کنند، اما بسیاری از آن‌ها به اندازه‌ی دو خواهر عمق پیدا نمی‌کنند. گاهی حضورشان بیشتر برای پیش‌بردن تحقیق یا ایجاد مانعی تازه است تا برای افزودن لایه‌ای مستقل به روایت. در مقابل، شخصیت کارآگاه نانسی گیدری می‌تواند با لحن و انرژی متفاوتش به صحنه‌ها جان بدهد؛ حضور او در برخی لحظات رنگی متمایز به فضای جدی و پرتنش سریال می‌بخشد.

بااین‌حال، این بازیگران و نقش‌های پیرامونی نمی‌توانند جای خالی پرداخت دقیق‌تر به جهان بیرون از رابطه‌ی مرکزی را پُر کنند. جمع‌بندی «The Better Sister» تریلری بی‌نقص یا معمایی خیره‌کننده نیست. پرونده‌ی قتل آن برای بسیاری از مخاطبان چندان پیچیده نخواهد بود، بعضی چرخش‌ها زود حدس زده می‌شوند و ریتم و منطق بخش‌هایی از دادگاه نیز نوسان دارد.

بااین‌همه، سریال در رابطه‌ی میان کلوئی و نیکی نیرویی واقعی پیدا می‌کند: دو زنی که عشق، رقابت، رنجش و خاطره را در گفت‌وگوهایی پرتنش و باورپذیر حمل می‌کنند. بازی بنکس و بیل، و توانایی‌شان در ساختن پیوندی هم‌زمان تلخ و جذاب، دلیل اصلی دنبال‌کردن داستان است. این اثر بیش از آنکه برای علاقه‌مندان به معماهای پیچیده و تریلرهای پرشتاب ساخته شده باشد، برای تماشاگرانی مناسب است که درام خانوادگی و کشمکش میان شخصیت‌ها را مهم‌تر از غافلگیری‌های پی‌درپی می‌دانند.

« این دو محیط فقط پس‌زمینه نیستند؛ بازتاب دو شیوه‌ی متفاوتِ نمایش خود به جهان‌اند. »

جمع‌بندی

بهترین لحظاتش زمانی شکل می‌گیرند که دو خواهر روبه‌روی هم می‌نشینند و می‌کوشند بفهمند از گذشته چه چیزی را باید باور کنند؛ لحظه‌هایی که نشان می‌دهند رازهای خانوادگی گاه از خود جنایت ماندگارترند.