نقد و بررسی
نقد پادشاهان جهان (The Kings of the World) | 2022
وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد
پادشاهانی بی‌قلمرو «The Kings of the World» به کارگردانی Laura Mora قصه پنج نوجوان خیابانی مدئین است که در پی رؤیای بازپس‌گیری زمینی به ارث‌رسیده، راهی سفری می‌شوند. اما زمین در این فیلم صرفاً مقصدی جغرافیایی نیست؛ وعده‌ای است برای داشتن جایی در جهان، جایی که بتوان در آن ماند، بی‌آنکه پیوسته از خود دفاع کرد.
پنج شخصیت اصلی در چشم‌اندازهای شهر و جاده، عنوانی متناقض را بر دوش می‌کشند: پادشاهانی که نه سرزمینی دارند، نه امنیتی و نه جایگاهی تضمین‌شده در جامعه. فیلم از همین تناقض نیروی عاطفی و سیاسی خود را می‌سازد. جاده به‌مثابه سرزمین میانی سفر گروه از مدئین به نواحی روستایی، ساختار یک فیلم جاده‌ای را به اثر می‌بخشد، اما مسیر خطی و مطمئنی پیش رو نیست.
جاده گاه راهی برای گریز می‌شود، گاه صحنه مواجهه با قدرت و خشونت، و گاه فضایی معلق که در آن واقعیت با خیال درهم می‌آمیزد. شخصیت‌ها مقصدی روشن در ذهن دارند، ولی جهان اطرافشان مدام راه را از نو تعریف می‌کند. این ناپایداری، تجربه تماشاگر را نیز شکل می‌دهد: حرکت هست، اما رسیدن به معنای معمول کلمه تضمین نشده است.
« فیلم از همین تناقض نیروی عاطفی و سیاسی خود را می‌سازد. »
روایت و ریتم؛ جریان داستان
Laura Mora از سفر برای پیش‌بردن یک ماجرای پرحادثه استفاده نمی‌کند؛ حرکت در اینجا فرصتی است تا رابطه پنج دوست و آسیب‌پذیری‌هایشان آشکار شود. پیوند میان آنان در شوخی‌ها، سکوت‌ها، تنش‌ها و مراقبت‌های کوچک شکل می‌گیرد. فیلم به‌جای آنکه صمیمیت را در گفت‌وگوهای توضیحی خلاصه کند، می‌گذارد رفتارهای روزمره آن را قابل‌لمس سازند.
خانواده‌ای ساخته از انتخاب رفاقت این پنج نوجوان، هسته انسانی فیلم است. آنان از خانواده‌های متعارف و پناهگاه‌های پایدار محروم‌اند، اما در جمع خود نوعی خانواده بدیل بنا کرده‌اند؛ خانواده‌ای که نه بر پیوند خونی، بلکه بر هم‌راهی و نیاز متقابل استوار است. این پیوند گرم و باورپذیر می‌ماند، چون فیلم آن را بی‌نقص و رمانتیک نمی‌کند.
رفاقت در کنار وفاداری، گاه با اصطکاک و بی‌حوصلگی همراه است؛ شخصیت‌ها همدیگر را حمایت می‌کنند، اما همیشه یکدیگر را به‌درستی نمی‌فهمند. بازیگران جوان، با حضوری خام و بی‌تکلف، به گروه حسی از زندگی واقعی می‌بخشند. اجرایشان بیشتر از آنکه بر فن بیان نمایشی تکیه کند، از انرژی بدن و واکنش‌های لحظه‌ای نیرو می‌گیرد.
« پیوند میان آنان در شوخی‌ها، سکوت‌ها، تنش‌ها و مراقبت‌های کوچک شکل می‌گیرد. »
شخصیت‌ها و اجرا
همین کیفیت، رابطه‌ها را از حالت تمثیلی محض بیرون می‌آورد: این نوجوانان فقط نماینده فقر یا بی‌عدالتی نیستند، بلکه آدم‌هایی با خلق‌وخو و پیوندهای منحصربه‌فردند. فیلم با نزدیک‌شدن به آنان، از تبدیل‌کردنشان به موضوعی صرفاً اجتماعی فاصله می‌گیرد. زمینی که خاطره و عدالت را در خود دارد ارثی که Rá در پی آن است، بار تاریخی سنگینی دارد.
زمین با گذشته خانواده، آوارگی و خشونت پیوند خورده است؛ بنابراین بازپس‌گیری آن را نمی‌توان فقط تحقق یک خواسته شخصی دانست. فیلم از خلال همین جست‌وجو، به مسئله عدالت در جامعه‌ای می‌پردازد که آثار خشونت در آن همچنان بر زندگی مردم سایه انداخته است. حق قانونی روی کاغذ، لزوماً به امنیت یا آرامش واقعی نمی‌انجامد؛ میان داشتن حق و توان استفاده از آن فاصله‌ای وجود دارد که شخصیت‌ها ناچارند در طول مسیر با آن روبه‌رو شوند.
اثر این نابرابری را با سخنرانی‌های مستقیم توضیح نمی‌دهد. بی‌عدالتی در برخوردها، موانع و خطرهایی ظاهر می‌شود که سفر را دشوار می‌کنند. در برابر نوجوانان، گاه طبیعتی باشکوه گسترده می‌شود و گاه مناسبات انسانی‌ای که از خشونت و تحقیر خالی نیست. این تقابل، منظره روستایی را به پس‌زمینه‌ای تزیینی بدل نمی‌کند؛ زیبایی چشم‌انداز با واقعیت تلخ زندگی در آن هم‌زمان حضور دارد.
« فیلم با نزدیک‌شدن به آنان، از تبدیل‌کردنشان به موضوعی صرفاً اجتماعی فاصله می‌گیرد. »
فضا و فرم؛ لحن بصری
تصویر میان واقعیت و رؤیا زبان بصری فیلم یکی از مهم‌ترین ابزارهای بیان آن است. دوربین هم می‌تواند در شلوغی و آشفتگی شهر به شخصیت‌ها نزدیک شود و هم در برابر گستره کوهستان و جاده عقب بنشیند. این جابه‌جایی میان فاصله و نزدیکی، تجربه زیستن در جهانی ناامن را تقویت می‌کند: گاهی دوربین در کنار نوجوانان حرکت می‌کند، گاهی آن‌ها را در پهنه‌ای بزرگ و بی‌اعتنا تنها می‌گذارد.
تصویرهای شاعرانه در تضاد با خشونت روزمره قرار می‌گیرند، اما آن را محو نمی‌کنند؛ زیبایی، راهی برای دیدن زخم است، نه انکار آن. مرز واقعیت و خیال نیز گاه نرم و نفوذپذیر می‌شود. برخی لحظه‌ها چنان کیفیتی رؤیایی دارند که تماشاگر را از پیگیری واقع‌گرایانه رخدادها به سوی احساس و تداعی می‌برند.
این انتخاب با جهان ذهنی نوجوانانی تناسب دارد که برای ادامه‌دادن به تصویری از آینده نیازمندند، اما همیشه هزینه‌ای روایی دارد: هرچه فضای فیلم نمادین‌تر می‌شود، ممکن است پیوند علت و معلولی رویدادها کم‌رنگ‌تر به نظر برسد. برای برخی، این ابهام بخشی از زیبایی اثر است؛ برای برخی دیگر، مانعی در دنبال‌کردن داستان.
« تصویر میان واقعیت و رؤیا زبان بصری فیلم یکی از مهم‌ترین ابزارهای بیان آن است. »
قوت‌ها و کاستی‌ها
خشونت، صدا و ضرباهنگ خشونت در فیلم تنها به لحظه‌های آشکار درگیری محدود نمی‌شود. ناامنی در فضاها، نگاه‌ها و انتظار دائمی برای خطر نیز حضور دارد. در مقابل، لحظه‌های بازیگوشی و صمیمیت گروه اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کنند، چون نشان می‌دهند زندگی این نوجوانان به رنج فروکاستنی نیست. آنان می‌خندند، خیال می‌بافند و به هم نزدیک می‌شوند؛ همین لحظه‌های کوچک، انسانیت شخصیت‌ها را از زیر سایه وضعیت اجتماعی بیرون می‌کشند.
صدا و موسیقی نیز به ساختن این فضای دوگانه کمک می‌کنند. صدای محیط می‌تواند جاده و طبیعت را به حضوری زنده بدل کند، در حالی که موسیقی لحظاتی را به سوی تعلیق یا خیال می‌برد. بااین‌حال، ریتم آرام و اپیزودیک فیلم ممکن است برای تماشاگرانی که انتظار حرکت داستانی پیوسته دارند، کش‌دار باشد.
بعضی برخوردها ناگهانی جلوه می‌کنند و گذار میان موقعیت‌ها همیشه به‌روشنی توضیح داده نمی‌شود. فیلم بیش از آنکه بر سرعت روایت تکیه کند، بر انباشته‌شدن حس‌ها و اثر ماندگار تصویرها حساب می‌کند؛ تصمیمی که در بخش‌هایی ثمربخش است و در بخش‌هایی تمرکز را دشوار می‌سازد. جمع‌بندی «The Kings of the World» فیلمی درباره رسیدن ساده به یک مقصد نیست؛ درباره حقِ داشتن مقصد است.
« خشونت، صدا و ضرباهنگ خشونت در فیلم تنها به لحظه‌های آشکار درگیری محدود نمی‌شود. »
جمع‌بندی
قوت اصلی آن در پیوند میان سفر پرخطر، دوستی پنج نوجوان و چشم‌اندازی از عدالتِ دست‌نیافته شکل می‌گیرد. تصویرهای شاعرانه و خشن، بازی‌های صمیمی و نگاه انسانی به شخصیت‌ها، اثر را به تجربه‌ای حسی و تأمل‌برانگیز بدل می‌کنند. در برابر، ریتم کند، نمادپردازی‌های برجسته و ابهام روایی ممکن است فاصله‌ای میان فیلم و بخشی از مخاطبان ایجاد کند.
پایان‌بندی نیز، بی‌آنکه پاسخ‌های ساده و قطعی عرضه کند، با حال‌وهوای جهانی سازگار است که در آن امید بیش از آنکه وعده‌ای مطمئن باشد، نیرویی برای ادامه‌دادن است.
« قوت اصلی آن در پیوند میان سفر پرخطر، دوستی پنج نوجوان و چشم‌اندازی از عدالتِ دست‌نیافته شکل می‌گیرد. »
ثبت دیدگاه