وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

ایده و نقطهٔ عزیمت «Man with a Plan» از موقعیتی ساده و آشنا آغاز می‌شود: آندی، همسر آدام، به کار بازمی‌گردد و آدام مسئولیت مراقبت از فرزندان و ادارهٔ خانه را بر عهده می‌گیرد. آنچه ابتدا برای او کاری شدنی و حتی کم‌دردسر به نظر می‌رسد، به‌سرعت به رشته‌ای از آشفتگی‌های روزانه بدل می‌شود.

سریال از همین فاصله میان تصور آدام از خانه‌داری و واقعیت آن، سوخت کمدی خود را فراهم می‌کند. این ایده ظرفیت خوبی دارد، زیرا امور روزمرهٔ خانواده ــ از هماهنگ‌کردن برنامه‌ها تا رسیدگی به نیازهای فرزندان ــ هم ملموس‌اند و هم مستعد سوءتفاهم و بی‌نظمی. مجموعه نیز به‌جای تکیه بر ماجراهای بزرگ، معمولاً به همین جزئیات کوچک بازمی‌گردد.

نقطهٔ ضعف بالقوهٔ این رویکرد آن است که موقعیت‌ها خیلی زود قابل‌شناسایی می‌شوند و اگر شوخی تازه‌ای به آن‌ها افزوده نشود، تکرار جای غافلگیری را می‌گیرد. کمدی روزمره و ریتم روایت «Man with a Plan» در قالب کمدی موقعیت چنددوربینه، روایت‌هایی کوتاه و سرراست می‌سازد. هر قسمت معمولاً مسئله‌ای خانوادگی را پیش می‌کشد، آدام را در برابر آن قرار می‌دهد و از تلاش‌های ناپختهٔ او برای حل‌وفصلش خنده می‌گیرد.

« آنچه ابتدا برای او کاری شدنی و حتی کم‌دردسر به نظر می‌رسد، به‌سرعت به رشته‌ای از آشفتگی‌های روزانه بدل می‌شود. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

این الگو برای تماشایی سبک و بی‌دردسر مناسب است؛ بیننده لازم نیست برای دنبال‌کردن داستان، پیوندهای پیچیده یا تحول‌های روایی مفصل را به خاطر بسپارد. بااین‌حال، همین سادگی گاهی به فرمول‌زدگی می‌انجامد. شوخی‌ها اغلب بر سوءبرداشت، اعتمادبه‌نفس بیش از اندازهٔ آدام یا فاصلهٔ میان نیت خوب و نتیجهٔ نامطلوب بنا می‌شوند.

این عناصر به‌خودی‌خود مؤثرند، اما مجموعه کمتر می‌کوشد مسیرهای کمدی غیرمنتظره‌ای از دل آن‌ها بیرون بکشد. در نتیجه، بخش مهمی از لذت تماشا به حضور بازیگران و گرمای فضای خانوادگی وابسته می‌ماند، نه به نوآوری مداوم در ساختار شوخی‌ها. آدام و اجرای مت لبلانک مرکز ثقل مجموعه، آدام برنز با بازی مت لبلانک است؛ پدری خوش‌قلب که خود را برای مسئولیتی تازه آماده می‌بیند، اما در عمل بارها از دشواری آن غافلگیر می‌شود.

جذابیت شخصیت در این است که ناکامی‌هایش از بی‌علاقگی به خانواده نمی‌آیند. او می‌خواهد مفید باشد، اما اطمینانش به توانایی خود غالباً از تجربه‌اش پیشی می‌گیرد. این تضاد، هم سرچشمهٔ طنز است و هم راهی برای نزدیک‌کردن شخصیت به تماشاگر. لبلانک برای ایفای این نقش از زمان‌بندی کمدی و حضوری آشنا بهره می‌گیرد.

« بااین‌حال، همین سادگی گاهی به فرمول‌زدگی می‌انجامد. »

شخصیت‌ها و اجرا

واکنش‌های او به موقعیت‌های روزمره، به‌ویژه هنگامی که نقشه‌هایش از کنترل خارج می‌شوند، غالباً از خودِ ماجرا بامزه‌تر است. بااین‌همه، بازی او گاهی ناچار است جای خالی پرداخت عمیق‌تر شخصیت را پر کند. آدام بیشتر به‌عنوان پدری دست‌وپاچلفتی و دوست‌داشتنی تعریف می‌شود تا شخصیتی که تجربهٔ خانه‌داری نگاه او را به‌طور جدی دگرگون کند.

همین محدودیت، مانع از آن می‌شود که مسیر رشدش همیشه وزن دراماتیک کافی پیدا کند. آندی و خانواده آندی، با بازی لایزا اسنایدر، صرفاً محرکی برای ورود آدام به مسئولیت تازه نیست؛ او بخش مهمی از تعادل خانواده را نمایندگی می‌کند. بازگشتش به کار، نظم پیشین خانه را بر هم می‌زند و پرسشی دربارهٔ تقسیم مسئولیت‌ها مطرح می‌کند.

بااین‌حال، سریال معمولاً این پرسش را در سطح کمدی نگه می‌دارد و کمتر به تفاوت تجربه و انتظارهای دو والد می‌پردازد. آندی گاه به صدایی تبدیل می‌شود که آدام را به مسیر درست بازمی‌گرداند، درحالی‌که مجال کمتری برای بروز پیچیدگی‌های مستقل خود می‌یابد. فرزندان نیز در ساخت موقعیت‌های خانوادگی نقش دارند، اما شخصیت‌پردازی‌شان همیشه از الگوهای آشنای کمدی تلویزیونی فراتر نمی‌رود.

« بااین‌همه، بازی او گاهی ناچار است جای خالی پرداخت عمیق‌تر شخصیت را پر کند. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

هرکدام به‌تناسب سن و جایگاهشان می‌توانند گرفتاری تازه‌ای برای پدر ایجاد کنند، ولی گاهی بیش از آنکه فردیت روشنی داشته باشند، کارکرد روایی پیدا می‌کنند. در کنار آنان، برادر آدام، دوستش و دیگر اعضای خانواده فضای مجموعه را گسترش می‌دهند و امکان شوخی‌های بیشتری فراهم می‌آورند؛ هرچند حضورشان نیز غالباً در خدمت حفظ ریتم سبک سریال است، نه ساختن لایه‌های تازه‌ای از درام.

خانه‌داری و کار مراقبتی یکی از جنبه‌های جالب مجموعه، یادآوری این نکته است که مراقبت از فرزندان و ادارهٔ خانه کاری واقعی و دشوار است؛ کاری که اغلب به چشم نمی‌آید، مگر زمانی که کسی ناچار شود خود آن را انجام دهد. آدام، با تجربهٔ محدود و اعتمادبه‌نفس فراوان، درمی‌یابد که برنامه‌ریزی، رسیدگی به نیازهای گوناگون و پاسخ‌گویی هم‌زمان به چند مسئله، به‌سادگی تصور نمی‌شود.

از این منظر، premise سریال امکان نقدی ملایم بر تصور سنتی از کار خانه را در خود دارد. اما «Man with a Plan» این امکان را به‌ندرت تا پایان دنبال می‌کند. دشواری مراقبت معمولاً بهانه‌ای برای زنجیره‌ای از دردسرهای خنده‌آور است و داستان‌ها با راه‌حل‌هایی ساده و آرامش‌بخش به پایان می‌رسند.

« از این منظر، premise سریال امکان نقدی ملایم بر تصور سنتی از کار خانه را در خود دارد. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

بنابراین، سریال بیش از آنکه پیامدهای اجتماعی یا عاطفی تقسیم نابرابر کار را بررسی کند، از ناآشنایی آدام با امور خانه کمدی می‌سازد. این انتخاب با هدف سرگرم‌کنندگی مجموعه سازگار است، اما عمق موضوعی آن را محدود می‌کند. لحن، اجرا و ارزش سرگرمی فضای گرم خانوادگی از مهم‌ترین امتیازهای مجموعه است.

حتی وقتی شخصیت‌ها با یکدیگر اختلاف پیدا می‌کنند یا برنامه‌هایشان به‌هم می‌ریزد، لحن کلی خصمانه یا تلخ نمی‌شود. سریال ترجیح می‌دهد خانواده را مجموعه‌ای از آدم‌های خطاکار اما دل‌بسته نشان دهد؛ کسانی که پس از هر آشفتگی دوباره به یکدیگر نزدیک می‌شوند. این رویکرد برای تماشاگرانی که به دنبال کمدی آرام و بی‌تنش‌اند، خوشایند است.

هماهنگی گروه بازیگران نیز به حفظ این حس کمک می‌کند. واکنش‌ها و گفت‌وگوها معمولاً روان‌اند و فضای خانه باورپذیری کافی برای پیش‌بردن شوخی‌ها دارد. بااین‌حال، صمیمیت به‌تنهایی برای متمایزکردن مجموعه کافی نیست. بسیاری از لحظه‌ها آشنا به نظر می‌رسند و مخاطبی که از کمدی خانوادگی انتظار طنزی تیزتر، شخصیت‌پردازی چندلایه‌تر یا تحول روایی پررنگ‌تری دارد، ممکن است از محافظه‌کاری اثر فاصله بگیرد.

« این انتخاب با هدف سرگرم‌کنندگی مجموعه سازگار است، اما عمق موضوعی آن را محدود می‌کند. »

جمع‌بندی

جمع‌بندی «Man with a Plan» کمدی خانوادگی‌ای است که بر جذابیت موقعیت‌های روزمره، بازی دلنشین مت لبلانک و فضای صمیمی خانه تکیه می‌کند. سریال به‌خوبی نشان می‌دهد آدام با نیت خیر وارد مسئولیتی می‌شود که پیچیدگی‌اش را دست‌کم گرفته، و از همین فاصله میان اعتمادبه‌نفس و توانایی واقعی او لحظه‌های سرگرم‌کننده می‌سازد.

نقطهٔ قوتش در بی‌آزاری و دسترس‌پذیری است؛ می‌توان آن را برای تماشایی سبک انتخاب کرد، بی‌آنکه انتظار داستانی سنگین یا تجربه‌ای دگرگون‌کننده داشت. در برابر این امتیازها، شوخی‌های قابل‌پیش‌بینی، شخصیت‌هایی که گاه به تیپ‌های آشنا محدود می‌شوند و روایت‌هایی که معمولاً به گره‌گشایی ساده می‌رسند، مانع از آن‌اند که مجموعه به کمدی خانوادگی‌ای ماندگار یا نوآور بدل شود.

اثر بیش از آنکه نگاه تازه‌ای به کار مراقبتی عرضه کند، از دردسرهای آن خنده می‌گیرد؛ اما در بهترین لحظه‌هایش، همین آشفتگی‌های کوچک را با گرما و بازیگری خوش‌تماشا به سرگرمی‌ای دلپذیر تبدیل می‌کند.