وعده ژانری؛ آنچه اثر وعده می‌دهد

جشنواره‌ای که از خاطره به آشوب می‌رسد «Athiradi» از ایده‌ای آشنا و پرظرفیت آغاز می‌کند: دانشجویی پرشور می‌کوشد جشنواره‌ای را که پس از حادثه‌ای تلخ در کالج ممنوع شده بود دوباره برپا کند. سامکوتی در این مسیر فقط با دشواری‌های اجرایی روبه‌رو نیست؛ بازگشت جشن، رقابتی میان دانشجویان و اهالی محل برمی‌انگیزد و شور جمعی را کم‌کم به تنش بدل می‌کند.

فیلم از همین تضاد بهره می‌گیرد: جشنواره هم فرصتی برای سرزندگی و خاطره‌سازی است و هم جرقه‌ای که می‌تواند خصومت‌های پنهان را شعله‌ور کند. بااین‌حال، فیلم بیش از آنکه بخواهد این ایده را به درامی عمیق درباره سوگ، اجتماع و مسئولیت تبدیل کند، بر انرژی و سرگرمی تکیه دارد. داستان در بنیاد خود ساده است و نیروی محرکه‌اش بیشتر از موقعیت‌های شلوغ، رقابت و برخورد شخصیت‌ها می‌آید تا از پیچیدگی روایی.

این انتخاب، برای تماشاگرِ آمادهٔ یک کمدی پرجنب‌وجوش می‌تواند خوشایند باشد؛ اما هم‌زمان سقفی برای ظرفیت تحلیلی و عاطفی فیلم می‌سازد. حال‌وهوای دانشجویی؛ نیروی اصلی فیلم بهترین دارایی «Athiradi» فضای زنده و پرتحرک آن است. تدارک جشن، رفت‌وآمدها، برنامه‌ریزی‌ها و آشفتگی‌های پشت‌صحنه، محیطی می‌سازند که از نظر حسی آشنا و ملموس است.

« حال‌وهوای دانشجویی؛ نیروی اصلی فیلم بهترین دارایی «Athiradi» فضای زنده و پرتحرک آن است. »

روایت و ریتم؛ جریان داستان

فیلم می‌فهمد جشن دانشجویی تنها مجموعه‌ای از اجراها نیست؛ هیجان آن از تلاش گروهی، رقابت، سردرگمی و آن احساس مشترکی می‌آید که جمع را به حرکت درمی‌آورد. این شور در لحظات موفق فیلم به تماشاگر منتقل می‌شود و به آن رنگی نوستالژیک می‌بخشد؛ گویی خاطرهٔ دوره‌ای از زندگی را زنده می‌کند که در آن یک برنامهٔ ساده می‌توانست به واقعه‌ای بزرگ بدل شود.

البته این حس برای همه یکسان عمل نمی‌کند. اگر تماشاگر پیوند شخصی با فضای جشن‌های دانشگاهی نداشته باشد، بخشی از جذابیت اثر ممکن است برایش کم‌رنگ بماند. فیلم در این زمینه به تجربهٔ مشترک مخاطب تکیه می‌کند و همیشه نمی‌تواند آن تجربه را از نو برای همه بسازد. کمدیِ ناهموار، اما گاه دل‌چسب کمدی فیلم از جنس شوخی‌های موقعیتی و اغراق‌های رفتاری است و در بهترین لحظه‌هایش، ریتم شلوغ و بازیگوش روایت را تقویت می‌کند.

بعضی لحظه‌های احساسی نیز در میان این شوخی‌ها جا باز می‌کنند و به فیلم گرمایی می‌بخشند که صرفاً متکی به هیاهو نیست. حضور چهره‌هایی که در نسخه‌ای داستانی از خودشان ظاهر می‌شوند، به‌ویژه وینیت سرینیواسان و شان رحمان، نیز در ساختن لحظات سبک‌تر نقش دارد. اما شوخی‌ها یکدست نیستند. برخی از آن‌ها به موقعیت و شخصیت‌ها پیوند دارند و از دل فضای فیلم بیرون می‌آیند؛ برخی دیگر، از جمله شوخی پدیکور و کوتیکورا، چنان بی‌ارتباط به نظر می‌رسند که بیش از خنده، توقفی ناخواسته در ریتم ایجاد می‌کنند.

« البته این حس برای همه یکسان عمل نمی‌کند. »

شخصیت‌ها و اجرا

این نوسان نشان می‌دهد فیلم گاهی به جای پرورش شوخی از دل شخصیت و موقعیت، به صرف حضور یک شوخی بسنده می‌کند. نتیجه، کمدی‌ای است که در لحظاتی به‌راستی سرگرم‌کننده می‌شود، اما در مجموع نمی‌تواند تمام لحظاتش را به یک اندازه زنده نگه دارد. شخصیت‌ها و بازی‌ها سامکوتی با بازی باسیل جوزف، نیروی پیش‌برندهٔ روایت است: دانشجویی پرشور که گاه شتاب‌زده و بی‌محابا عمل می‌کند.

این ویژگی با ماهیت کمدی فیلم سازگار است و به او تحرک می‌دهد، اما شخصیت‌پردازی در بسیاری از بخش‌ها از سطح رفتارهای بیرونی فراتر نمی‌رود. فیلم بیشتر از آنکه تردیدها و انگیزه‌های او را با دقت بکاود، از انرژی و سرزندگی‌اش برای پیش بردن ماجرا استفاده می‌کند. همین فاصله میان پرتحرکی و عمق، ممکن است برای برخی تماشاگران جذاب و برای برخی دیگر نشانهٔ سطحی‌بودن باشد.

تووینو توماس در نقش مقابل، حضوری چشمگیر دارد و با ورودش وزن تازه‌ای به فضای داستان می‌بخشد. تضاد میان او و سامکوتی، یکی از موتورهای مهم تنش و شوخی در فیلم است. وینیت سرینیواسان و شان رحمان نیز با حضور خود به فضای کمدی کمک می‌کنند؛ هرچند این نقش‌ها بیشتر بر آشنایی مخاطب با چهره‌ها و موقعیت‌های نمایشی‌شان تکیه دارند تا بر تحول پیچیدهٔ شخصیت.

« این نوسان نشان می‌دهد فیلم گاهی به جای پرورش شوخی از دل شخصیت و موقعیت، به صرف حضور یک شوخی بسنده می‌کند. »

فضا و فرم؛ لحن بصری

در مجموع، بازیگران به فیلم جان می‌دهند، اما متن همیشه به اندازهٔ کافی برای ساختن شخصیت‌هایی چندلایه به آن‌ها ماده نمی‌دهد. تغییر لحن و سایهٔ حادثه حادثهٔ تلخی که به ممنوع‌شدن جشنواره انجامیده، می‌توانست مرکز ثقل عاطفی اثر باشد. فیلم با اشاره به این گذشته، به جشنواره معنایی فراتر از سرگرمی می‌دهد: بازگشت آن با خاطره، فقدان و حساسیت‌های حل‌نشده گره می‌خورد.

در بعضی لحظه‌ها، سنگینی این پس‌زمینه به‌درستی احساس می‌شود و میان خنده‌ها مکثی تأمل‌برانگیز ایجاد می‌کند. بااین‌همه، پیوند میان این لایهٔ جدی و کمدی پرهیاهو همیشه روان نیست. هرچه روایت به سمت درام و تنش بیشتر می‌رود، فیلم گاه در تعیین هویت خود مردد به نظر می‌رسد: آیا می‌خواهد کمدی‌ای سبک و سرخوش باشد، یا داستانی عاطفی درباره پیامدهای یک واقعه؟

این تردید در نیمهٔ دوم بیشتر به چشم می‌آید و سبب می‌شود بعضی لحظه‌های جدی به اندازهٔ لازم مجال اثرگذاری پیدا نکنند. فیلم از تغییر لحن سود می‌برد، اما آن را به‌تمامی مهار نمی‌کند. ریتم و ساختار روایی روایت با شتاب خوبی از ایدهٔ احیای جشنواره به رقابت و آشوب می‌رسد. این سرعت به حفظ حال‌وهوای سرگرم‌کننده کمک می‌کند، ولی گاهی مجال کافی برای جاافتادن انگیزه‌ها و پیامدها باقی نمی‌گذارد.

« تغییر لحن و سایهٔ حادثه حادثهٔ تلخی که به ممنوع‌شدن جشنواره انجامیده، می‌توانست مرکز ثقل عاطفی اثر باشد. »

قوت‌ها و کاستی‌ها

شخصیت‌ها در برخی بزنگاه‌ها بیشتر به ابزار حرکت قصه تبدیل می‌شوند تا آدم‌هایی با پیشینه و خواسته‌های روشن. در نتیجه، بعضی تصمیم‌ها یا موقعیت‌ها ناگهانی به نظر می‌رسند و از نظر عاطفی به اندازهٔ کافی زمینه‌چینی نمی‌شوند. با وجود این نارسایی‌ها، فیلم معمولاً تماشاگر را در جریان ماجرا نگه می‌دارد.

ضرباهنگ جشن، آشفتگی گروهی و برخوردهای میان شخصیت‌ها، از افت کامل انرژی جلوگیری می‌کنند. ضعف اصلی در جاهایی است که روایت می‌کوشد از سرگرمی به معنایی جدی‌تر برسد، اما برای این گذار فرصت کافی فراهم نکرده است. مسئله فقط سادگی داستان نیست؛ مهم‌تر آن است که فیلم گاهی نمی‌داند با سادگی‌اش چه کند.

جمع‌بندی «Athiradi» فیلمی پرشور و ناهموار است که جذابیتش را بیش از هر چیز از فضای جشن، کمدی‌های موفق و حضور بازیگران می‌گیرد. حس آشنای شلوغی و هماهنگی‌های جشن دانشجویی، برای مخاطبی که با چنین خاطراتی پیوند دارد، می‌تواند تجربه‌ای دل‌نشین و نوستالژیک بسازد. لحظه‌های احساسی نیز گاه از میان هیاهو سر برمی‌آورند و به فیلم گرما می‌دهند.

« شخصیت‌ها در برخی بزنگاه‌ها بیشتر به ابزار حرکت قصه تبدیل می‌شوند تا آدم‌هایی با پیشینه و خواسته‌های روشن. »

جمع‌بندی

در سوی دیگر، داستان کم‌عمق می‌ماند، بعضی شوخی‌ها به روایت تعلق ندارند و تغییر مسیر از کمدی به درام همیشه قانع‌کننده نیست. «Athiradi» نه اثری کاملاً منسجم است و نه صرفاً مجموعه‌ای از شوخی‌های بی‌هدف؛ فیلمی است که در لحظه‌های پرانرژی‌اش سرگرم می‌کند، اما کمتر به اثری ماندگار بدل می‌شود.

تماشاگرانی که از کمدی شلوغ و فضای جشن‌های دانشگاهی لذت می‌برند، احتمالاً با آن همراه خواهند شد؛ کسانی که در پی شخصیت‌پردازی عمیق و پرداخت دقیق پیامدهای عاطفی‌اند، ممکن است احساس کنند فیلم از ظرفیت ایدهٔ خود کمتر بهره برده است.